Helmond houdt fatbikes voorlopig gewoon onder bestaand fietsverbod

HELMOND – Fatbikes die tussen het winkelend publiek door schieten, zorgen ook in het centrum van Helmond voor ergernis en gevaarlijke situaties. Toch komt er voorlopig geen speciaal verbod voor de elektrische fietsen met dikke banden. Helmond kiest ervoor de bestaande regels strenger te handhaven en wacht af hoe de juridische strijd rond fatbikeverboden in andere steden afloopt.

Wie door het centrum van Helmond loopt, kan het probleem nauwelijks missen. Ondanks het fietsverbod duiken geregeld fietsers op in het voetgangersgebied. De snelheid waarmee vooral sommige elektrische fietsen en fatbikes passeren, zorgt daarbij voor extra irritatie.

Ondernemers aan de Oude Aa gingen eerder zelfs zover dat zij zelf maatregelen bij hun winkels namen om te voorkomen dat fietsers rakelings langs hun zaak rijden. De overlast leidde vervolgens ook tot politieke vragen van PRO-raadslid Bert van Sas.

Toch wil het stadsbestuur op dit moment geen afzonderlijk fatbikeverbod invoeren.

Een belangrijke reden is dat in een groot deel van het centrum al een fietsverbod geldt. Tussen 09.00 en 21.00 uur mag daar sowieso niet worden gefietst. Of iemand dat op een gewone stadsfiets, e-bike of fatbike doet, maakt voor die regel weinig verschil.

Dat het verbod niet alleen op papier bestaat, bleek eind augustus. Tijdens een gezamenlijke controle van politie en handhaving werden in het voetgangersgebied dertig fietsers bekeurd.

Ook fatbikes kregen extra aandacht. Twee bestuurders werden aangepakt omdat hun fiets technisch niet aan de regels voldeed. Een andere fatbike werd in beslag genomen nadat eerder al was gewaarschuwd dat het voertuig niet in orde was.

Helmond ziet dergelijke controles voorlopig als een praktischere route dan het maken van een aparte gemeentelijke regel voor één type elektrische fiets.

Daar komt bij dat gemeenten die wél een afzonderlijk fatbikeverbod hebben ingevoerd juridisch op onzeker terrein opereren.

Enschede verbiedt sinds maart het rijden op een fatbike in de voetgangerszone van de binnenstad tijdens de winkeltijden. Gemeentelijke boa's kunnen daar een bestuurlijke boete opleggen. Politie en Openbaar Ministerie hebben echter vraagtekens gezet bij de juridische basis van het onderscheid tussen een fatbike en een andere elektrische fiets.

Een fatbike die voldoet aan de wettelijke eisen is landelijk namelijk gewoon een elektrische fiets. De trapondersteuning mag maximaal tot 25 kilometer per uur werken en de motor mag maximaal 250 watt leveren. Voor zo'n fiets gelden in beginsel dezelfde verkeersregels als voor andere e-bikes.

De Enschedese regeling wordt inmiddels juridisch aangevochten. Een fatbikeverkoper probeert via procedures duidelijkheid te krijgen over de vraag of een gemeente zelfstandig één soort elektrische fiets mag weren.

Voor Helmond is de uitkomst daarvan belangrijk. Een verbod invoeren dat later juridisch onderuitgaat, levert weinig op.

Ook Amsterdam wordt vaak genoemd als voorbeeld, maar daar is geen sprake van een verbod in de hele stad. Sinds 11 mei mogen fatbikes niet meer door het Vondelpark rijden. Amsterdam heeft daarvoor in de eigen regels een definitie opgenomen waarbij onder meer de breedte van de banden bepalend is.

Juist zulke definities zorgen voor een volgend probleem.

Fabrikanten kunnen hun fietsen aanpassen. Een elektrische fiets met iets smallere banden kan technisch vrijwel dezelfde eigenschappen hebben, maar buiten een verbod vallen dat uitsluitend naar de banden kijkt. Inmiddels wordt daarom ook gesproken over zogenoemde skinny bikes: elektrische fietsen die op sommige fatbikes lijken, maar geen extreem brede banden hebben.

Een gemeentelijk verbod dreigt daardoor al snel achter de ontwikkeling van de markt aan te lopen.

Ook landelijk wordt gezocht naar een oplossing. Het kabinet kondigde dit voorjaar aan een aparte aanpak voor fatbikes uit te willen werken. Daarbij wordt gekeken naar een minimumleeftijd en naar een wettelijke mogelijkheid voor gemeenten om fatbikevrije gebieden aan te wijzen.

Daarnaast wordt gewerkt aan een helmplicht voor jongeren tot 18 jaar op elektrische fietsen en andere lichte elektrische voertuigen. Die regels zijn nog niet van kracht.

Juist de landelijke discussie is voor gemeenten belangrijk. Als er straks een duidelijke wettelijke categorie voor fatbikes komt, wordt het aanzienlijk eenvoudiger om lokaal regels op te stellen die ook juridisch standhouden.

Helmond wacht daarom voorlopig af. Dat betekent niet dat fatbikerijders in het centrum vrij spel hebben. De bestaande fietsverboden blijven gelden en tegen opgevoerde of technisch illegale fatbikes kan nu al worden opgetreden.

Een legale fatbike mag ondersteuning bieden tot 25 kilometer per uur. Kan een voertuig zonder meetrappen harder rijden dan toegestaan of blijft de motor boven 25 kilometer per uur ondersteunen, dan kan het voertuig juridisch niet meer als gewone elektrische fiets worden beschouwd.

De gemeente legt de nadruk daarom vooralsnog op controles, verkeersgedrag en het aanspreken van bestuurders. Daarbij kijkt het stadsbestuur niet alleen naar jongeren zelf, maar ook naar de verantwoordelijkheid van ouders wanneer minderjarigen met opgevoerde of ondeugdelijke fietsen de straat op gaan.

Een speciaal bord met 'verboden voor fatbikes' komt er in Helmond voorlopig dus niet. De deur daarvoor blijft echter op een kier. Zodra duidelijk is wat juridisch mogelijk is en hoe landelijke regelgeving eruit gaat zien, kan die discussie opnieuw op tafel komen.