Helmond krijgt landelijke primeur met proefweg van biobased asfalt

HELMOND – Automobilisten die over de Heikantseweg rijden, bewegen zich sinds deze zomer over een bijzonder stukje Nederlandse wegenbouw. Helmond is de eerste gemeente in het land waar op een gemeentelijke weg een praktijkproef van CIRCUROAD met biobased asfalt wordt uitgevoerd. De weg wordt de komende jaren nauwlettend gevolgd om te bepalen of het duurzamere materiaal op grote schaal bruikbaar is.

Aan de buitenkant is er weinig bijzonders aan het nieuwe asfalt te zien. De belangrijkste verandering zit in het materiaal waarmee zand en steentjes bij elkaar worden gehouden. Daarvoor wordt bij traditioneel asfalt bitumen gebruikt, een product van fossiele oorsprong.

Bij het asfalt op de Heikantseweg is een deel daarvan vervangen door een bindmiddel dat wordt gemaakt met grondstoffen uit onder meer reststromen van de bosbouw, papierindustrie en landbouw. Daarmee moet zowel het gebruik van fossiele grondstoffen als de uitstoot die met asfaltproductie samenhangt omlaag.

De Helmondse proef staat niet op zichzelf. Achter het nieuwe asfalt zit CIRCUROAD, een samenwerkingsverband waarin wegbeheerders, kennisorganisaties en bedrijven proberen de Nederlandse asfaltketen minder afhankelijk te maken van fossiele grondstoffen. Rijkswaterstaat treedt binnen het programma op als host.

Voordat het materiaal in Helmond terechtkwam, gingen jaren van laboratoriumonderzoek en andere praktijkproeven vooraf. Onder meer op InnovA58, de testomgeving van Rijkswaterstaat langs de A58, en op provinciale wegen in Utrecht en Drenthe zijn varianten van het materiaal onderzocht. In juli volgden bovendien proefvakken op de A20.

Helmond voegt daar iets belangrijks aan toe: een gemeentelijke weg die onder normale omstandigheden wordt gebruikt. De Heikantseweg kent regulier auto- en vrachtverkeer en biedt daardoor informatie over de manier waarop het materiaal zich in de dagelijkse praktijk houdt.

Wegenbouwer KWS bracht op de Heikantseweg een deklaag van het type AC 11 surf aan. Daarbij bestaat 30 procent van het gebruikte mengsel uit teruggewonnen asfaltgranulaat. Het experiment draait daarmee niet alleen om een andere grondstof voor het bindmiddel, maar ook om het opnieuw benutten van bestaand asfalt.

Voor CIRCUROAD is dat belangrijk. Het programma probeert niet één afzonderlijk duurzaam product te ontwikkelen, maar wil uiteindelijk tot asfaltmengsels komen die op grote schaal kunnen worden gebruikt zonder dat wegbeheerders hoeven in te leveren op veiligheid, levensduur en kwaliteit.

Dat laatste is cruciaal. Een duurzaam wegdek dat veel eerder vervangen moet worden, levert uiteindelijk nauwelijks milieuwinst op.

Daarom is de aanleg in Helmond feitelijk pas het begin van het experiment. De conditie van de weg wordt de komende vijf jaar gevolgd. Daarbij wordt onder meer gekeken naar slijtage, scheurvorming en de invloed van verkeer en weersomstandigheden.

Binnen het landelijke validatieprogramma worden proefvakken gecontroleerd bij de productie en aanleg en vervolgens opnieuw na ongeveer zes maanden, twee jaar en vijf jaar. Voor de Helmondse proef betekent dit dat juist de komende winters interessant worden: dan moet blijken hoe het materiaal reageert op onder meer vocht, vorst, temperatuurwisselingen en verkeersbelasting.

Op basis van de nu gepubliceerde informatie zijn nog geen afzonderlijke meetresultaten van de Heikantseweg bekendgemaakt. Daarvoor is de proef nog te jong.

De potentiële winst is aanzienlijk. In Nederland wordt jaarlijks ongeveer 6,5 miljoen ton asfalt geproduceerd voor een wegennet van circa 136.000 kilometer. Volgens cijfers binnen het CIRCUROAD-programma veroorzaakt de asfaltketen jaarlijks ongeveer 565.000 ton CO₂-uitstoot. Vooral de productie van het fossiele bitumen weegt zwaar in de milieubelasting van asfalt.

Het landelijke programma kiest daarom bewust voor een geleidelijke omschakeling. Rond 2030 moet asfalt met circa 30 procent biobased bindmiddel breed toepasbaar kunnen worden. Daarna moet het aandeel verder omhoog, met als uiteindelijke ambitie een volledig fossielvrij bindmiddel richting 2050. Voor de landelijke validatie zijn elf praktijklocaties voorzien.

Voor Helmond betekent de proef dat een ogenschijnlijk gewone weg voorlopig onderdeel is van een landelijk onderzoeksproject. De echte betekenis van de primeur zal daarom pas over enkele jaren duidelijk worden.

Wanneer het asfalt zich net zo goed of beter houdt dan een traditionele deklaag, kan de Heikantseweg een van de locaties worden waarop de weg is vrijgemaakt voor veel bredere toepassing van biobased asfalt.

Mislukt de proef of blijkt de levensduur tegen te vallen, dan is die informatie minstens zo belangrijk. Juist daarvoor worden de verschillende proefvakken langdurig gevolgd.

De landelijke primeur zit dus niet alleen in wat er deze zomer op de Heikantseweg is aangebracht. De interessantste informatie moet nog uit het asfalt naar boven komen.