Nauwelijks verstand van elektra: OM eist jaren cel tegen netwerk rond Helmondse nepelektriciens

HELMOND – Ze presenteerden zich als vakmensen die huishoudens uit de problemen konden helpen, maar volgens justitie draaide het vooral om zoveel mogelijk geld binnenhalen. Achter professioneel ogende websites zou een strak georganiseerd netwerk hebben gezeten waarin klanten duizenden euro’s moesten afrekenen voor slecht, onnodig of zelfs gevaarlijk werk. Tegen verdachten uit onder meer Helmond, Deurne en Asten zijn gevangenisstraffen tot 3,5 jaar geëist.

Tijdens de behandeling van de omvangrijke strafzaak in Den Bosch schetste het Openbaar Ministerie een hard beeld van de manier waarop de organisatie zou hebben gewerkt. Mensen met een stroomstoring werden volgens justitie niet gezien als klanten met een technisch probleem, maar vooral als een mogelijkheid om snel grote bedragen te innen.

Dat beeld wordt volgens de aanklagers ondersteund door communicatie die tijdens het politieonderzoek is aangetroffen. Daaruit zou blijken hoe onderling werd gesproken over opbrengsten en over de manier waarop bij klanten kon worden gehandeld. Zelfs het veroorzaken van kortsluiting kwam volgens rechtbankverslaggeving in berichten ter sprake.

Tegelijkertijd zou binnen de groep lang niet iedereen de technische kennis hebben gehad die een klant van een elektricien mag verwachten. Tijdens de rechtszaak kwam naar voren dat een betrokkene zelf aangaf nauwelijks te weten hoe basale elektrische werkzaamheden moesten worden uitgevoerd.

Voor justitie onderstreept dat waar het werkelijk om draaide: niet het repareren van elektra, maar het verdienen van geld.

De slachtoffers bevonden zich vaak in een kwetsbare positie voordat er überhaupt iemand aan de deur verscheen. Een stroomstoring ontstaat geregeld 's avonds, in het weekend of op een ander moment waarop snel hulp nodig is.

Wie vervolgens via internet een spoedelektricien zocht, kon volgens het strafdossier terechtkomen op een professioneel ogende website. Sommige sites zouden sterk hebben geleken op die van bestaande bedrijven. Met betaalde advertenties werden dergelijke pagina's hoog in zoekresultaten geplaatst.

Na een telefoontje werd een monteur naar het adres gestuurd.

Vanaf dat moment kon de rekening volgens justitie snel oplopen.

Voor werkzaamheden werden bedragen van honderden tot duizenden euro's gevraagd. Uit het eerdere politieonderzoek is zelfs een geval bekend waarbij meer dan 15.000 euro voor een reparatie in rekening werd gebracht.

Betaling moest veelal onmiddellijk plaatsvinden.

Dat klanten het gevraagde bedrag niet direct beschikbaar hadden, betekende niet automatisch dat de rekening werd verlaagd.

Bij een slachtoffer werd zelfs geholpen om de dagelijkse betalingslimiet bij de bank te verhogen. Zo kon het volledige bedrag alsnog ter plaatse worden overgemaakt.

Wie vragen stelde bij de hoogte van de rekening of begon te twijfelen aan het uitgevoerde werk, kon volgens het onderzoek onder druk worden gezet.

Justitie rekent dat de verdachten zwaar aan. De slachtoffers verkeerden immers vaak al in onzekerheid omdat er thuis iets mis was met de elektriciteit. Vervolgens ontstond niet alleen financiële schade, maar in een aantal gevallen ook angst voor de personen die waren ingeschakeld om juist hulp te bieden.

Extra zwaar weegt voor het OM dat het volgens de aanklagers niet bij buitensporige rekeningen bleef.

Na werkzaamheden zou de elektrische installatie bij sommige klanten juist minder veilig zijn achtergelaten. In één onderzochte situatie werd een nog bruikbare elektriciteitskast vervangen door een ouder exemplaar.

Nog opmerkelijker zijn camerabeelden die bij het onderzoek opdoken. Daarop was te zien hoe bij bedrading in een meterkast een aansteker werd gehouden.

Daarmee gaat de strafzaak volgens justitie verder dan een discussie over de vraag wat een redelijke prijs voor een spoedreparatie is. De verdenking is dat mensen bewust werden misleid en dat daarbij risico's met hun veiligheid werden genomen.

De vijftien slachtoffers die uiteindelijk onderdeel vormen van de strafzaak zijn maar een fractie van het totaal.

Toen het netwerk in juli 2023 werd opgerold, waren bij de politie al meer dan vijfhonderd aangiften en meldingen bekend die met de werkwijze in verband werden gebracht. In het uiteindelijke strafdossier worden honderden mogelijke gedupeerden aan de groep gekoppeld.

De daarbij berekende schade bedraagt bijna één miljoen euro.

Alle afzonderlijke zaken onderzoeken bleek praktisch onhaalbaar. Politie en justitie zouden daarmee een dossier hebben gekregen dat nog veel omvangrijker was geworden. Daarom werd besloten vijftien gevallen daadwerkelijk in de vervolging mee te nemen.

Voor slachtoffers wier zaak daar niet tussen zit, betekent dat niet dat hun melding als onwaar is beoordeeld. Hun individuele zaak maakt alleen geen onderdeel uit van deze strafrechtelijke selectie.

De zaak kwam niet aan het rollen door één specifieke aangifte.

Tijdens een bestuurlijke controle in januari 2022 op bedrijventerrein Eeneind in Nuenen stuitten toezichthouders op een opmerkelijk ingericht pand. Binnen werden verschillende werkruimtes, apparatuur, pinapparaten, facturen en administratie aangetroffen.

De locatie bleek verbonden aan personen die al voorkwamen in een Amsterdams onderzoek naar malafide elektriciens.

Daarmee vielen verschillende puzzelstukken in elkaar.

Omdat meerdere verdachten uit de regio Helmond kwamen en ook het vermoedelijke operationele centrum in Oost-Brabant lag, kreeg de recherche in Helmond een belangrijke rol in het vervolgonderzoek.

Anderhalf jaar lang werd de organisatie onderzocht voordat in juli 2023 acht mannen werden aangehouden.

Een belangrijk onderdeel van de rechtszaak is de vraag of sprake was van individuele elektriciens die ieder voor eigen rekening de fout in gingen, of van een organisatie waarin mensen bewust samenwerkten.

Het Openbaar Ministerie kiest nadrukkelijk voor die tweede uitleg.

Volgens de aanklagers was er een systeem met websites, telefonische aanname van opdrachten, het verdelen van klussen, monteurs die naar woningen reden en betalingen die direct moesten worden afgerekend.

Binnen dat systeem zouden verschillende deelnemers ieder hun eigen taak hebben gehad.

Daarom worden de mannen niet alleen verdacht van afzonderlijke gevallen van oplichting. Justitie verwijt hen ook deelname aan een criminele organisatie.

Het OM vraagt forse straffen.

Tegen zes verdachten zijn gevangenisstraffen geëist die uiteenlopen van 2,5 tot 3,5 jaar. Tegen een andere verdachte is een taakstraf van 120 uur geëist.

Ook een onderneming die volgens justitie achter de activiteiten zat, staat terecht. Tegen het bedrijf is een geldboete van 125.000 euro geëist.

Daar blijft het niet bij.

Justitie wil dat de betrokkenen gedurende vijf jaar niet meer als elektricien kunnen werken en evenmin bestuurder kunnen zijn van een klusbedrijf. Daarmee moet worden voorkomen dat na een eventuele veroordeling via een nieuwe bedrijfsnaam opnieuw dezelfde werkwijze kan worden toegepast.

Ook heeft het OM gevraagd het uiteindelijke vonnis openbaar te maken.

Hoe belastend de bevindingen uit het onderzoek volgens het Openbaar Ministerie ook zijn, de rechtbank moet nog bepalen wat daadwerkelijk kan worden bewezen.

De verdachten zijn op dit moment dus niet veroordeeld.

De rechters moeten onder meer beoordelen welke rol iedere verdachte afzonderlijk heeft gespeeld, welke oplichtingszaken bewezen kunnen worden en of juridisch inderdaad sprake was van deelname aan een criminele organisatie.

De uitspraak wordt over ongeveer twee weken verwacht.

Dan wordt duidelijk of de rechtbank meegaat in het beeld dat het Openbaar Ministerie deze week neerzette: dat achter de telefoonnummers en websites van spoedelektriciens geen gewoon klusbedrijf zat, maar een organisatie die juist de noodsituatie van klanten gebruikte als verdienmodel.