Omroep Brabant 50 jaar: Helmond luisterde vanaf het eerste uur mee

HELMOND – Wie op 1 september 1976 in Helmond de radio op de juiste frequentie zette, kon getuige zijn van het prille begin van Omroep Brabant. De studio stond weliswaar in Eindhoven, maar Helmond hoorde vanaf de eerste dag bij het gebied waarvoor de nieuwe regionale zender was bedoeld. Het radiosignaal kwam bovendien vanuit het naastgelegen Mierlo. Vijftig jaar later is het kleine radio-experiment uitgegroeid tot een multimediaal nieuwsmerk voor de hele provincie.

Op dinsdag 1 september bestaat Omroep Brabant precies vijftig jaar. De eerste uitzending kwam in 1976 vanuit een voormalige kerk aan de Heggeranklaan in Eindhoven. Daar opende de toen 26-jarige Els van Essen de uitzending met de woorden die inmiddels onderdeel zijn geworden van de Brabantse mediageschiedenis: „Dit is Omroep Brabant vanuit Eindhoven.”

Het ging destijds om een experiment. De regionale omroep moest aantonen dat nieuws uit de eigen omgeving voldoende betekenis had om een zelfstandige plaats te krijgen naast de landelijke radiozenders.

Dat experiment begon nadrukkelijk niet alleen voor Eindhoven.

Het oorspronkelijke verzorgingsgebied bestond uit 33 gemeenten in Zuidoost-Brabant, samen goed voor ruim 600.000 inwoners. Helmond behoorde daarmee vanaf het begin tot het gebied waarop de nieuwe omroep zich richtte.

Ook technisch lag de omroep dicht bij de stad. De FM-zender waarmee de programma's werden verspreid stond in Mierlo. Vanuit de studio in Eindhoven ging het programma via die zendmast de regio in.

De schaal was nauwelijks te vergelijken met die van tegenwoordig. Omroep Brabant had nog geen twintig medewerkers en maakte ongeveer veertien uur radio per week. Computers en internet waren er niet. Teksten werden op typemachines gemaakt, geluidsopnamen gingen op banden en muziek kwam van grammofoonplaten.

Regionaal nieuws betekende letterlijk nieuws uit de directe omgeving. Niet alleen grote ongelukken en politieke besluiten kregen aandacht. Ook verkeersproblemen, slecht weer en praktische informatie voor inwoners hoorden bij het programma.

De formule bleek aan te slaan.

Helmond leverde in die eerste periode bovendien een man die bij veel vroege luisteraars van Omroep Brabant een bekende stem zou worden: Nol van Roessel.

Van Roessel was leraar Nederlands en later rector van het Carolus Borromeus College in Helmond. Na zijn loopbaan in het onderwijs werd hij bij een veel groter publiek bekend door zijn Brabantse verhalen op de radio.

Bij Omroep Brabant trad hij op als De Contente Mens. Zijn verhalen in Brabants dialect kregen een vaste plaats op de zender en groeiden uit tot een van de herkenbare onderdelen van de jonge regionale omroep.

Van Roessel woonde in Helmond en bleef tot zijn overlijden in 2001 met de stad verbonden.

Ook in zijn verhalen dook een duidelijke verwijzing naar de omgeving op. Ze speelden zich af in het fictieve dorp Gineind. Die naam sloot aan bij het Geeneind in Stiphout. Wat als een lokaal herkenbare naam begon, werd dankzij de radio in een groot deel van Brabant bekend.

Daarmee liep de relatie tussen Helmond en Omroep Brabant al vroeg in twee richtingen: de omroep bracht de provincie naar Helmond, maar Helmond leverde ook verhalen die via de omroep de provincie in gingen.

Wat in 1976 begon als een radioproef in Zuidoost-Brabant, kreeg uiteindelijk een permanent karakter. Het bereik werd in de jaren daarna steeds verder uitgebreid.

Ook de manier waarop nieuws wordt verspreid veranderde volledig. Radio kreeg gezelschap van regionale televisie. Daarna kwamen internet, apps en sociale media en inmiddels kunnen uitzendingen en andere programma's ook via streamingdienst Brabant+ worden bekeken.

Voor inwoners van Helmond betekende dat dat regionaal nieuws steeds minder gebonden raakte aan een vast uitzendmoment. Waar een luisteraar in 1976 moest wachten tot het radionieuws begon, verschijnen berichten over bijvoorbeeld de Helmondse politiek, criminaliteit, woningbouw, evenementen, PSV of Helmond Sport tegenwoordig vrijwel direct op telefoon of computer.

De techniek veranderde, maar het uitgangspunt uit 1976 bleef herkenbaar: nieuws brengen dat dichtbij genoeg is om rechtstreeks gevolgen te hebben voor het dagelijks leven van inwoners.

De vijftigste verjaardag wordt op verschillende manieren gevierd.

De jaarlijkse Top 900 wordt voor deze gelegenheid uitgebreid tot de Top 1976. Luisteraars bepalen welke 1976 nummers in de jubileumlijst terechtkomen. De uitzending begint op 1 september.

Ook worden Brabanders gezocht die precies even oud zijn als de omroep. Mensen die op 1 september 1976 werden geboren en die dag eveneens hun vijftigste verjaardag vieren, zijn uitgenodigd voor een bijeenkomst bij Omroep Brabant. Zij krijgen onder meer een kijkje achter de schermen.

Presentatoren en medewerkers trekken op de verjaardag daarnaast door Brabant om worstenbroodjes uit te delen. Opvallend voor Helmondse luisteraars is dat de stad zelf niet op die route staat. De tocht begint in Eindhoven en gaat daarna via verschillende plaatsen verder door de provincie.

In enkele verpakkingen zit een gouden wikkel waarmee kaarten voor een jubileumconcert kunnen worden gewonnen.

De jubileumactiviteiten stoppen niet na de verjaardag.

Op zaterdag 7 november opent Omroep Brabant zijn deuren voor bezoekers. Een dag eerder staat een reünie voor voormalige medewerkers gepland. Ook verschijnt een jubileumboek van journalist en oud-medewerker Tom van den Oetelaar, waarin verhalen, foto's en herinneringen uit een halve eeuw regionale omroep worden verzameld.

Daarmee wordt niet alleen teruggekeken op vijftig jaar radio en televisie, maar ook op een halve eeuw verandering in Brabant zelf.

Voor Helmond begon die geschiedenis al op de allereerste dag.

Toen moest daarvoor nog een radio worden afgestemd op het signaal vanuit Mierlo. Tegenwoordig past dezelfde regionale nieuwsvoorziening in een broekzak. Tussen die twee momenten liggen vijftig jaar waarin zowel de stad als het medialandschap vrijwel onherkenbaar veranderden.

Maar één ding bleef hetzelfde: Helmond luisterde vanaf het eerste uur mee.