Toen Meneer Aart even Helmonder was: Aart Staartjes bracht Sesamstraat naar Boscotondo

HELMOND – Het is zondag 28 februari 2010. In het Gemeentemuseum in Boscotondo lopen kinderen tussen enorme broccolibomen, bekende decorstukken en voorwerpen uit een straat die iedereen kent, maar nergens werkelijk bestaat. Midden tussen hen staat een man in een bordeauxrood pak. De karakteristieke bril, het strenge gezicht en die houding zijn onmiddellijk herkenbaar. Meneer Aart is in Helmond. Aart Staartjes is naar de stad gekomen voor de opening van een bijzondere tentoonstelling over Sesamstraat. Een bezoek dat zestien jaar later pure nostalgie oproept.

Voor veel Nederlanders van middelbare leeftijd en ouder was Aart Staartjes geen gewone televisiepersoonlijkheid. Hij hoorde bij het dagelijks leven. Net als Pino, Ieniemienie, Tommie, Bert en Ernie kwam hij jarenlang via de televisie de huiskamer binnen.

Op 28 februari 2010 gebeurde precies het omgekeerde. Dit keer kwamen de kinderen naar Meneer Aart toe.

In het toenmalige Gemeentemuseum Helmond, in het Boscotondocomplex, werd die zondag de tentoonstelling ‘Sesamstraat: Schuif gezellig aan!’ geopend. Staartjes was erbij en bevond zich tijdens de opening tussen een groep kinderen. Op foto's uit die dag is te zien hoe hij, volledig in de herkenbare uitstraling van Meneer Aart, door de jonge bezoekers wordt omringd.

Een dag later, op 1 maart, zou Staartjes 72 jaar worden.

Voor kinderen moet een bezoek aan Boscotondo in die maanden iets merkwaardigs hebben gehad. Een wereld die normaal achter het glas van de televisie zat, was ineens tastbaar geworden.

Een groot deel van het Sesamstraatdecor was in Helmond nagebouwd of opgesteld. Bezoekers liepen tussen de grote broccolibomen, konden de auto van Tommie bekijken en kwamen de toren van Buurman Baasje tegen. Ook kleding van Meneer Aart maakte deel uit van de tentoonstelling. Kinderen konden knutselen, bouwen en zelf ervaren hoe de wereld van Sesamstraat tot stand kwam. 

De tentoonstelling ging op 2 maart 2010 officieel voor het reguliere publiek open en bleef tot 12 september in Helmond. Daarna verhuisde de expositie naar het Stedelijk Museum Alkmaar. 

Dat Staartjes twee dagen eerder persoonlijk naar Helmond kwam voor de opening gaf het evenement iets extra's. Want hoewel de poppen misschien de opvallendste bewoners van Sesamstraat waren, was Meneer Aart voor miljoenen kijkers minstens zo herkenbaar.

Staartjes speelde in Sesamstraat bewust niet de eeuwig vrolijke volwassene. Meneer Aart kon mopperen, brommen en zich ergeren aan de drukte om hem heen. Juist daardoor werkte het personage.

Kinderen herkenden dat er ook volwassenen bestonden die niet voortdurend opgewekt deden. En achter die soms norse Meneer Aart zat een televisiemaker die zijn carrière voor een belangrijk deel wijdde aan programma's waarin kinderen serieus werden genomen.

Staartjes werd op 1 maart 1938 geboren in Nieuwendam, tegenwoordig onderdeel van Amsterdam-Noord. Hij ging aanvankelijk naar de kweekschool, maar koos uiteindelijk voor het toneel. Na zijn opleiding werkte hij als acteur en televisiemaker. 

Zijn naam raakte verbonden aan een opvallend rijtje programma's: De Stratemakeropzeeshow, J.J. de Bom voorheen De Kindervriend, De Film van Ome Willem, Het Klokhuis en natuurlijk Sesamstraat. Veel van die programma's weken af van wat kindertelevisie tot dan toe was. Kinderen hoefden niet alleen netjes vermaakt of opgevoed te worden. Hun eigen wereld, vragen, boosheid, fantasie en humor mochten centraal staan. 

Daardoor groeide Staartjes uit tot iemand die verschillende generaties met elkaar verbond.

Ook in Helmond bleek hoe diep Sesamstraat inmiddels in het collectieve geheugen zat.

De tentoonstelling werd een groot publiekssucces. Volgens het officiële jaarverslag van de gemeente Helmond kwamen uiteindelijk ongeveer 18.000 bezoekers naar Schuif gezellig aan!. Voor het museum was het een van de opvallende tentoonstellingen van 2010. 

Dat succes was niet vanzelfsprekend. Het museum in Boscotondo richtte zich normaal vooral op beeldende kunst en tijdelijke tentoonstellingen. Met Sesamstraat kwam plotseling een heel ander publiek naar binnen: jonge kinderen, ouders en grootouders. Mensen die misschien niet snel samen voor een kunsttentoonstelling naar een museum zouden gaan, stonden nu naast elkaar naar Tommies auto en de wereld van Pino en Ieniemienie te kijken.

Dat was precies een van de achterliggende gedachten bij het project. De samenwerking tussen Helmond en Alkmaar was mede bedoeld om een breder en jonger museumpubliek te bereiken. 

En daarin slaagde Helmond.

Zestien jaar later hebben de beelden van de opening een andere lading gekregen.

Kinderen staan verwachtingsvol rondom de man in het bordeauxrode pak. Achter hen is de fantasiewereld van Sesamstraat opgebouwd. Wie de foto nu bekijkt, ziet niet alleen een museumopening uit 2010. Het is een tijdsbeeld.

Een zondagmiddag in Helmond waarop een televisie-icoon dat al tientallen jaren deel uitmaakte van Nederlandse huiskamers ineens gewoon in Boscotondo stond.

Voor de kinderen op de foto's was het waarschijnlijk vooral Meneer Aart. Voor hun ouders was hij misschien óók de man van De Stratemakeropzeeshow of De Film van Ome Willem. En inmiddels zullen sommigen van die kinderen zelf volwassen zijn en misschien met hun eigen kinderen naar Sesamstraat kijken.

Dat is precies wat nostalgie kan doen: een ogenschijnlijk gewoon fotomoment verandert met het verstrijken van de jaren in geschiedenis.

Voor zover bekend had Aart Staartjes geen blijvende persoonlijke band met Helmond. Hij woonde er niet en zijn carrière speelde zich grotendeels elders af.

Maar op 28 februari 2010 was hij nadrukkelijk wel onderdeel van de stad.

Hij kwam naar Boscotondo voor een tentoonstelling die duizenden mensen zou trekken en stond daar tussen Helmondse kinderen in een decor dat voor vrijwel iedere Nederlander onmiddellijk herkenbaar was.

Staartjes overleed op 12 januari 2020, 81 jaar oud, aan de gevolgen van een verkeersongeluk. Nederland verloor daarmee niet alleen de acteur achter Meneer Aart, maar ook een televisiemaker die tientallen jaren meebepaalde hoe kindertelevisie eruitzag. 

Zijn bezoek aan Helmond kreeg daardoor achteraf iets bijzonders.

De tentoonstelling is verdwenen. De broccolibomen zijn afgebroken, Tommies auto vertrok uit Boscotondo en de kinderen gingen weer naar huis. Het Gemeentemuseum heet inmiddels Museum Helmond en de locatie in Boscotondo is Kunsthal Helmond. Het karakteristieke gebouw maakt nog altijd deel uit van het complex in het centrum van de stad. 

Maar de foto's zijn gebleven.

En daarop staat Meneer Aart nog altijd tussen de kinderen.

Even was Sesamstraat niet ergens achter de televisie. Even lag de beroemdste straat van Nederland gewoon in Helmond.