Winteropvang Helmond bijna maand eerder open: groeiende behoefte aan onderdak blijft probleem

HELMOND – De eerste koude nachten van november zorgen ervoor dat Helmond de winteropvang voor dak- en thuisloze mensen vervroegd opent. Vanaf dinsdag 3 november kunnen mensen zonder veilige slaapplaats terecht in De Kamenij. De opvang biedt ruimte aan 65 personen. De vroege opening maakt opnieuw duidelijk hoe groot de behoefte aan tijdelijke huisvesting in Helmond en omgeving is.

De winteropvang aan de Jeroen Boschstraat 19 gaat dit jaar bijna een maand eerder open dan gebruikelijk. Aanleiding is de verwachte gevoelstemperatuur van twee graden onder nul in de nacht van dinsdag op woensdag. Daarmee wordt de winterkouderegeling geactiveerd, die moet voorkomen dat mensen zonder onderdak tijdens koude nachten gezondheidsrisico's lopen.

De uitvoering ligt bij Stichting Maatschappelijke Opvang Helmond en omgeving (SMO), in samenwerking met de gemeente. Bezoekers krijgen een bed, een warme maaltijd en gelegenheid om zich te wassen. De opvang is gratis toegankelijk voor mensen die geen veilige plek hebben om te overnachten.

De afgelopen drie jaar is de winteropvang steeds vroeger in het najaar begonnen. In 2024 gingen de deuren op 20 november open, vorig jaar gebeurde dat op 17 november. Ditmaal is de opvang al op 3 november beschikbaar.

De gebruikelijke startdatum is 1 december, tenzij de weersomstandigheden aanleiding geven eerder in te grijpen. De regeling biedt daarmee ruimte om snel te reageren op koude nachten.

Dat de opvang de afgelopen jaren eerder moest openen, betekent overigens niet automatisch dat de winters structureel kouder worden. Wel onderstreept het hoe kwetsbaar mensen zonder vaste verblijfplaats zijn wanneer de temperatuur daalt.

Voor mensen die buiten slapen, kan zelfs een korte periode met lage temperaturen gevaarlijk zijn. Vooral in combinatie met wind, vocht en onvoldoende bescherming neemt het risico op onderkoeling en andere gezondheidsproblemen toe.

De behoefte aan extra slaapplaatsen blijkt aanzienlijk groter dan de capaciteit van de reguliere noodopvang.

Tijdens de afgelopen winter verbleven gemiddeld 35 tot 40 mensen per nacht in De Kamenij. Dat aantal ligt ruim boven de tien beschikbare plaatsen in de reguliere noodopvang van Huize d'n Herd.

De tijdelijke voorziening is daardoor uitgegroeid tot een belangrijk onderdeel van de Helmondse maatschappelijke opvang. Zonder deze extra capaciteit zou gedurende de wintermaanden voor een aanzienlijk grotere groep mensen geen reguliere noodopvangplek beschikbaar zijn.

Dakloosheid beperkt zich bovendien niet tot mensen die daadwerkelijk op straat slapen. Ook inwoners die noodgedwongen tijdelijk bij familie, vrienden of kennissen verblijven, kunnen zonder vaste woonplek zitten. Niet iedereen in die situatie komt terecht bij opvangorganisaties, waardoor de volledige omvang van het probleem moeilijk vast te stellen is.

De zoektocht naar een structurele oplossing speelt al enkele jaren. De gemeente wilde de winteropvang aanvankelijk onderbrengen in bestaande voorzieningen, maar dat bleek niet haalbaar.

Gebrek aan geschikte gebouwen, financiële beperkingen en de aanhoudende vraag naar opvang maken het lastig om een permanente locatie te vinden.

De gemeenteraad stemde op 27 oktober in met het voorstel om De Kamenij ook de komende drie winters voor de opvang te kunnen gebruiken. Daarvoor is een nieuwe omgevingsvergunning nodig, omdat het gebruik als nachtopvang niet binnen de reguliere bestemming van het gebouw past.

Bij de voorbereiding van de verlenging is ook aandacht besteed aan de directe woonomgeving. Omwonenden konden hun ervaringen en aandachtspunten delen. De gemeente en SMO willen contact met de buurt blijven onderhouden en eventuele overlast zoveel mogelijk beperken.

De uitbreiding van de opvangcapaciteit biedt voorlopig uitkomst, maar verandert niets aan de onderliggende behoefte aan betaalbare en passende woonruimte.

De situatie in Helmond staat niet op zichzelf. In Nederland neemt de druk op de maatschappelijke opvang al langer toe.

Volgens de landelijke cijfers waren begin 2024 naar schatting 33.000 mensen tussen de 18 en 65 jaar dakloos. Twee jaar eerder ging het nog om ongeveer 27.000 personen.

De woningnood speelt daarbij een belangrijke rol. Mensen die door financiële problemen, relatiebreuken of andere omstandigheden hun woning verliezen, vinden niet altijd snel een alternatief. Tegelijkertijd kunnen persoonlijke problemen, schulden en gezondheidsklachten het moeilijker maken om zelfstandig woonruimte te vinden en te behouden.

Het landelijke beleid richt zich steeds nadrukkelijker op het voorkomen van dakloosheid en het bieden van een eigen woonplek met passende begeleiding. Tijdelijke opvang blijft noodzakelijk, maar vormt geen blijvende oplossing voor het ontbreken van huisvesting.

De Helmondse winteropvang blijft volgens de huidige planning geopend tot 1 april 2027. Bezoekers kunnen zich dagelijks tussen 16.00 en 22.00 uur melden bij De Kamenij. Zij mogen daar tot 10.00 uur de volgende ochtend verblijven.

Ook medewerkers van de maatschappelijke opvang gaan actief op zoek naar mensen die buiten verblijven. Daarnaast worden hulpverleners en andere organisaties geïnformeerd over de beschikbare slaapplaatsen.

Na afloop van de winterperiode blijft de reguliere noodopvang in Huize d'n Herd beschikbaar voor mensen die aan de daarvoor geldende voorwaarden voldoen.

Voor Helmond blijft daarmee een belangrijke vraag bestaan: hoe kan worden voorkomen dat iedere winter opnieuw tientallen inwoners afhankelijk worden van een tijdelijke slaapplaats?

De vervroegde opening van De Kamenij biedt bescherming tegen de kou. De grotere uitdaging is ervoor te zorgen dat steeds minder mensen die bescherming nodig hebben omdat zij geen eigen thuis hebben.