Boekhandel Belle verdween uit de Vondellaan, maar niet uit het geheugen van Helmond

HELMOND – Sommige winkels verdwijnen zonder veel sporen na te laten. Andere blijven nog tientallen jaren onderdeel van het collectieve geheugen van een stad. Boekhandel Belle aan de Vondellaan behoort duidelijk tot die laatste categorie. Ton Belle, inmiddels 91 jaar, stond samen met zijn vrouw 39 jaar achter de toonbank. De winkel is verleden tijd, maar de naam Belle blijkt voor veel Helmonders nog altijd een belletje te doen rinkelen.

Voor wie graag las, was er jarenlang alle reden om naar de Vondellaan te gaan. Bij Belle stonden niet alleen romans op de plank. De boekhandel bouwde ook een naam op met kinderboeken en verkocht daarnaast artikelen die destijds bijna vanzelfsprekend bij een buurtboekhandel hoorden.

Eind jaren zestig presenteerde de onderneming zich officieel als Belle Boek- en Kantoorboekhandel. In advertenties uit 1968 en 1969 wordt de zaak genoemd aan de Vondellaan 40-46 in Helmond, met het toenmalige telefoonnummer 36054. Later werd Vondellaan 46 het vaste adres waaronder de winkel bekendstond.

Juist dat soort winkels vervulde vroeger een andere rol dan veel winkels tegenwoordig. Een boek zoeken betekende niet automatisch een titel invoeren in een zoekvenster en de volgende dag een pakketje bij de voordeur aantreffen. De boekhandelaar kende zijn assortiment, wist wat er nieuw verscheen en kon een klant wijzen op een schrijver of titel die anders misschien onopgemerkt was gebleven.

Belle was bovendien geen kortstondig verschijnsel in het Helmondse winkellandschap. In Aarts' Letterkundige Almanak voor het P.C. Hooftjaar 1981 staat de zaak vermeld tussen de boekhandels van Helmond. Belle aan de Vondellaan 46 stond daar naast Verhagen de Reijdt aan de Kerkstraat. Daarmee behoorde de winkel aantoonbaar tot het toenmalige vaste boekhandelsaanbod van de stad.

De onderneming hield ook lang daarna stand. In stukken van de gemeente Helmond over het bestemmingsplan Helmond-Noord werd aan het begin van deze eeuw een inventarisatie gemaakt van de winkels in en rond de Vondellaan. Op nummer 46 werd nog altijd detailhandel in boeken, tijdschriften en kantoor- en schoolbenodigdheden genoemd. De inventarisatie was eind 2001 voor het laatst bijgewerkt.

Dat betekent dat verschillende generaties Helmonders de winkel hebben gekend. De een kwam er voor een roman, een ander voor een kinderboek en weer een ander waarschijnlijk voor schoolspullen, een tijdschrift of iets uit het assortiment kantoorartikelen.

Vooral de aandacht voor kinderboeken maakte Belle voor veel gezinnen tot een vertrouwd adres. Een kinderboek kopen is bovendien iets anders dan een alledaagse boodschap doen. Boeken worden cadeau gegeven, voorgelezen en soms jarenlang bewaard. Een titel die ooit in de Vondellaan werd gekocht, kan zo tientallen jaren later nog altijd ergens in een Helmondse boekenkast staan.

Daarmee is de geschiedenis van Belle niet alleen de geschiedenis van één ondernemer of één winkelpand. Het is ook een klein stukje geschiedenis van het lezen in Helmond.

Dat de naam nog altijd herinneringen oproept, merkt Ton Belle zelf. Hoewel hij inmiddels 91 is en de periode achter de toonbank al lang achter hem ligt, wordt hij nog geregeld door mensen aangesproken over de boekhandel die hij samen met zijn vrouw 39 jaar heeft gerund.

Het zegt iets over de band die een zelfstandige winkelier in zoveel jaren met klanten kon opbouwen. Wie regelmatig dezelfde zaak binnenstapte, leerde de mensen achter de toonbank kennen – en andersom.

Ook de omgeving veranderde. Het winkelgebied rond de Vondellaan maakt al tientallen jaren deel uit van de voorzieningenstructuur van Helmond-Noord. Historische herinneringen aan het winkelcentrum gaan verder dan alleen Belle: inwoners herinneren zich verschillende winkels en ondernemers die er in de loop der jaren gevestigd waren. Een lokale terugblik op het winkelcentrum beschrijft het gebied rond de Vondellaan, Jeroen Boschstraat en Wethouder Ebbenlaan als één samenhangend winkelgebied.

Belle vertegenwoordigt daarin een type winkel dat steeds zeldzamer is geworden: de zelfstandige buurtboekhandel waar boeken, kantoorartikelen, tijdschriften en persoonlijke kennis van het assortiment onder één dak samenkwamen.

De naam op de gevel is verdwenen. De klanten kwamen voor het laatst de deur uit en nieuwe generaties Helmonders kennen de Vondellaan zonder Boekhandel Belle. Maar helemaal verdwenen is de zaak niet.

Zolang een 91-jarige oud-boekhandelaar op straat nog wordt herkend en aangesproken door voormalige klanten, staat er kennelijk ergens in Helmond nog altijd een denkbeeldige deur van Boekhandel Belle open.