Kunsthal Helmond weer open: graffiti en hiphop luiden nieuw tijdperk in

HELMOND – Na anderhalf jaar gesloten deuren kan er weer kunst worden bekeken in Kunsthal Helmond. Het museum aan het Frans Joseph van Thielpark opende zaterdag 19 september opnieuw voor publiek. Wie na de verbouwing een keurige, afstandelijke museumwereld verwacht, komt meteen bedrogen uit. Graffiti, hiphop en street culture bepalen juist het beeld bij de heropening.

De Kunsthal is de afgelopen periode grondig aangepakt. Het gebouw kreeg groot onderhoud, technische installaties werden vernieuwd en er zijn maatregelen genomen om het museum duurzamer te maken. Ook werd de verlichting vervangen door ledverlichting en kwamen er onder meer een nieuwe educatieruimte, werkplaats en extra voorzieningen voor bezoekers bij. Daarmee is de eerste grote fase van de vernieuwing afgerond.

Dat de Kunsthal juist met graffiti en hiphop terugkeert, is geen toevallige keuze. Museum Helmond bezit al lange tijd werk uit de internationale graffitiscene en behoorde volgens het museum tot de vroege Europese musea die kunst van graffitimakers verzamelden. Tegelijkertijd heeft ook Helmond zelf een lange geschiedenis met hiphop, graffiti, breakdance en andere vormen van street culture.

Een van de twee nieuwe tentoonstellingen is Deep Rooted. The Impact of Graffiti on Art. De expositie begint bij de graffiticultuur die eind jaren zestig en begin jaren zeventig in New York ontstond en zich daarna over de wereld verspreidde.

Daarbij blijft het niet bij spuitbussen, tags en beschilderde muren. De tentoonstelling laat juist zien hoe kunstenaars vanuit graffiti doorgroeiden naar onder meer schilderkunst, fotografie, performances en kunst in de openbare ruimte.

Onder de getoonde namen bevinden zich internationale pioniers als Futura 2000, Crash, Blade, Seen, Zephyr en Dondi White, naast hedendaagse Nederlandse en Europese kunstenaars. Gastcurator van de tentoonstelling is Jasper van Es. Deep Rooted blijft tot en met 7 februari 2027 in Helmond te zien.

Veel dichter bij huis komt het verhaal in Urban Matterz – Helmond and beyond!. Die tentoonstelling brengt de ontwikkeling van hiphop en street culture in Helmond in beeld.

Daarbij duiken namen op van mensen en groepen die door de jaren heen een rol speelden in de lokale scene, waaronder Hans van den Berkmortel van UrbanMatterz, Divorze Posse, Breaksoldiers en verschillende Helmondse dansscholen.

Een opvallend historisch aanknopingspunt ligt in 1987. In Kunstzaal ’t Meyhuis werd toen al een graffititentoonstelling gehouden. Achter de schermen waren in Helmond bovendien rappers, dj's, breakers, graffitimakers, beatboxers en BMX'ers actief. Wat destijds nog nadrukkelijk als subcultuur werd gezien, groeide uit tot een zichtbaar onderdeel van het culturele leven van de stad.

De tentoonstelling sluit bovendien aan bij een bijzonder moment voor UrbanMatterz. Het Helmondse festival beleefde dit jaar zijn tiende en laatste editie. Urban Matterz – Helmond and beyond! blijft tot en met 24 januari 2027 in de Kunsthal.

Wie denkt dat met de heropening ook meteen de complete verbouwing achter de rug is, moet nog even geduld hebben. De werkzaamheden die nu zijn afgerond vormen pas de eerste fase.

Vanaf 2027 staat een volgende bouwfase gepland. Daarbij moet onder meer een aanbouw worden gerealiseerd en zijn er plannen voor vergroening van het gebied rond de Kunsthal. Ook moet er een MakersLab komen, waar bezoekers niet alleen naar kunst kunnen kijken, maar ook zelf kunnen experimenteren en maken. Tijdens die volgende fase is het de bedoeling dat de Kunsthal gewoon geopend blijft. De complete vernieuwing moet in 2028 zijn afgerond.

Daarmee verandert ook de functie van het gebouw. De Kunsthal moet niet uitsluitend een plek zijn waar bezoekers een tentoonstelling bekijken en daarna weer vertrekken. Het museum wil meer ruimte maken voor educatie, workshops, ontmoeting en activiteiten waarbij bezoekers zelf aan de slag gaan.

Voor Helmond betekent de heropening daarmee meer dan alleen de terugkeer van een museum dat tijdelijk gesloten was. De Kunsthal probeert tegelijk een nieuwe koers zichtbaar te maken: internationaler waar dat kan, maar nadrukkelijk verbonden met de verhalen en makers uit de eigen stad.

Dat juist graffiti en hiphop als eerste weer de muren en zalen vullen, past daar opvallend goed bij. Cultuur die ooit vooral buiten het museum ontstond, staat nu binnen prominent in de schijnwerpers.

En misschien is dat wel het duidelijkste teken dat de Kunsthal veranderd is: na anderhalf jaar bouwen zijn niet alleen de deuren weer open, maar wordt ook geprobeerd de drempel naar binnen een stuk lager te maken.