Vrijheidsdrang zet gezin op scherp in nieuwe voorstelling Annatheater

HELMOND – Vijf dochters, een moeder die haar gezin met harde hand bijeen probeert te houden en een huis waarin de spanningen steeds verder oplopen. Het Annatheater in Helmond brengt begin oktober Het Huis van Bernarda Alba op de planken. Het bijna negentig jaar oude toneelstuk draait om vrijheid, familie-eer, jaloezie en de beperkte ruimte die vrouwen krijgen om hun eigen leven vorm te geven.

Het verhaal speelt zich af in het Spanje van de jaren dertig. Na de dood van haar man blijft Bernarda Alba achter met haar vijf dochters. Voor de weduwe staat één ding centraal: de goede naam van de familie mag onder geen beding worden aangetast. Haar dochters worden daarom streng gecontroleerd en krijgen nauwelijks ruimte om hun eigen keuzes te maken.

Die ogenschijnlijke orde begint af te brokkelen wanneer de oudste dochter zich verlooft. De komst van een mogelijke echtgenoot brengt verlangens en onderlinge rivaliteit aan de oppervlakte. Twee andere zussen voelen zich eveneens tot hem aangetrokken, terwijl binnen het gezin steeds duidelijker wordt hoe verschillend de dochters naar hun toekomst kijken.

Wat aanvankelijk nog bestaat uit onderlinge irritaties en kleine confrontaties, ontwikkelt zich tot een steeds grimmiger strijd. De vrouwen zitten dicht op elkaar, kunnen nauwelijks aan de regels van hun moeder ontsnappen en reageren hun frustraties steeds vaker op elkaar af.

De 17-jarige Meis Meulendijks uit Deurne vertolkt Martirio, de op één na jongste dochter van Bernarda. Het is voor haar een heel ander personage dan Rosalinde, de hoofdrol die ze in 2025 speelde in de Annatheater-productie van Shakespeares As You Like It. Dat Meulendijks toen daadwerkelijk Rosalinde speelde, blijkt ook uit de spelerslijst van die productie.

Martirio is binnen het gezin een van de personages bij wie onzekerheid en jaloezie sterk naar voren komen. Daarmee krijgt Meulendijks ditmaal een donkerder rol, waarbij veel van de spanning niet alleen in de tekst maar ook in de verhoudingen tussen de personages zit.

Juist die onderlinge spanning vormt een belangrijk onderdeel van de voorstelling. De sfeer in het huis wordt gaandeweg beklemmender en de strijd tussen gehoorzaamheid en persoonlijke vrijheid steeds groter.

Het Huis van Bernarda Alba werd in 1936 geschreven door de Spaanse dichter en toneelschrijver Federico García Lorca en was zijn laatste voltooide toneelstuk. Lorca overleed datzelfde jaar, kort na het uitbreken van de Spaanse Burgeroorlog. Het stuk verscheen en werd opgevoerd nadat hij was overleden; de eerste toneeluitvoering vond in 1945 plaats in Buenos Aires.

Hoewel het verhaal nadrukkelijk verbonden is met het Spanje van die periode, zijn veel van de onderwerpen ook buiten die historische context herkenbaar. Sociale controle, familieverwachtingen, ongelijkheid tussen mannen en vrouwen en de botsing tussen individuele verlangens en opgelegde regels vormen de rode draad.

Daarmee is de Helmondse productie niet alleen een familiedrama, maar ook een verhaal over wat er gebeurt wanneer mensen langdurig weinig zeggenschap over hun eigen leven krijgen.

Voor de productie werken Anna Producties en toneelgroep Vreemd Beest samen. Binnen Anna Producties spelen jongeren die na audities worden geselecteerd voor grotere theaterproducties. Vreemd Beest bestaat sinds 1992 en heeft door de jaren heen uiteenlopende stukken gespeeld onder leiding van regisseur Lavínia Freitas Vale Germano.

De Helmondse bewerking is gemaakt door Fleur van den Heuvel. Naast de regie van Germano wordt aan de productie gewerkt met onder meer scenografie van Vincent van Ojen, bewegingsadvies en choreografie van Marcelo Ferreira, stagefight onder begeleiding van Timothy Flohr en muziek- en zangbegeleiding van Irene Sorozabal.

Het Huis van Bernarda Alba is zes keer te zien in het Annatheater aan de Floreffestraat in Helmond. De avondvoorstellingen zijn op zaterdag 3, donderdag 8, vrijdag 9 en zaterdag 10 oktober om 20.00 uur. Op zondag 4 en zondag 11 oktober begint de voorstelling om 15.00 uur.

Kaarten kosten momenteel 15 euro voor volwassenen vanaf 27 jaar, 10 euro voor bezoekers van 17 tot en met 27 jaar en 9 euro voor kinderen en jongeren tot en met 16 jaar.