Elkerliek in Helmond biedt vrouwen meer keuze bij stuitbevalling

HELMOND – Een baby die met de billen naar beneden ligt, hoeft niet automatisch via een keizersnede ter wereld te komen. Het Elkerliek ziekenhuis in Helmond biedt zwangere vrouwen al ruim drie jaar een gespecialiseerde vorm van vaginaal bevallen bij stuitligging. Daarbij speelt de houding van de moeder tijdens de geboorte een belangrijke rol. De aanpak moet vrouwen meer mogelijkheden geven om, wanneer dat medisch verantwoord is, zonder operatie te bevallen.

Bij een stuitligging ligt de baby andersom dan gebruikelijk in de baarmoeder. Niet het hoofd, maar de billen of voeten bevinden zich onderaan. Dat maakt de geboorte ingewikkelder, omdat het hoofd als laatste naar buiten komt. Ongeveer drie tot vier procent van de baby's ligt rond de uitgerekende datum in deze positie.

Een geplande keizersnede is bij een stuitligging een veelgekozen oplossing. Toch kan onder bepaalde omstandigheden ook een vaginale bevalling verantwoord zijn. Het Elkerliek heeft zich gespecialiseerd in een werkwijze waarbij de vrouw tijdens de laatste fase op handen en knieën steunt.

Bij deze bevallingshouding wordt gebruikgemaakt van de zwaartekracht en de bewegingsruimte van het bekken. Hierdoor kan de baby gemakkelijker door het geboortekanaal bewegen. Ook krijgen zorgverleners meer mogelijkheden om het geboorteproces te begeleiden zonder direct aanvullende ingrepen toe te passen.

Dat betekent niet dat medische hulp overbodig wordt. Vooral het laatste gedeelte van een stuitbevalling vraagt om deskundige begeleiding. Wanneer het hoofd niet gemakkelijk wordt geboren, moet het medisch team snel en zorgvuldig kunnen handelen.

De werkwijze is niet uitsluitend in Helmond ontwikkeld, maar wordt ook elders in Nederland toegepast. Het Elkerliek heeft de methode sinds april 2023 structureel opgenomen in de eigen geboortezorg.

Om deze bevallingen veilig te begeleiden, hebben gynaecologen uit Helmond aanvullende scholing gevolgd in Amsterdam. Vervolgens is de opgedane kennis overgedragen aan andere betrokken medewerkers, waaronder verloskundigen en verpleegkundigen.

De aanwezigheid van ervaren zorgverleners is belangrijk omdat vaginale stuitbevallingen relatief weinig voorkomen. Het ziekenhuis houdt daarom aandacht voor training, samenwerking en het evalueren van uitgevoerde bevallingen.

Die inzet kreeg in 2025 erkenning van de cliëntenraad van het Elkerliek. De vernieuwde begeleiding bij stuitbevallingen won de cliëntenjaarprijs van het ziekenhuis. Daarbij speelde niet alleen de medische werkwijze een rol, maar ook de aandacht voor patiënten, onderlinge kennisoverdracht en het beoordelen van de resultaten.

Een vaginale bevalling is niet voor iedere zwangere vrouw met een baby in stuitligging mogelijk. Onder meer de gezondheid van moeder en kind, de precieze ligging van de baby en het verloop van de zwangerschap bepalen welke mogelijkheden er zijn.

Ook wanneer vooraf voor een vaginale bevalling is gekozen, kan tijdens de geboorte alsnog een keizersnede noodzakelijk blijken. Landelijk gebeurt dat bij ongeveer de helft van de vrouwen die aan een vaginale stuitbevalling beginnen.

De verschillende manieren van bevallen kennen bovendien eigen risico's. Een geplande keizersnede verkleint bepaalde kortetermijnrisico's voor de baby, terwijl een vaginale bevalling de moeder een buikoperatie en de daarmee samenhangende herstelperiode kan besparen. Een keizersnede kan daarnaast gevolgen hebben voor eventuele volgende zwangerschappen.

Voordat een keuze tussen een vaginale stuitbevalling en een keizersnede nodig is, wordt doorgaans bekeken of de baby nog gedraaid kan worden.

Het Elkerliek heeft hiervoor een gespecialiseerd spreekuur. Bij deze zogenoemde uitwendige versie probeert een zorgverlener met gerichte handgrepen op de buik het kind naar een hoofdligging te draaien.

In Helmond lukt dat bij ongeveer 40 procent van de vrouwen die voor het eerst zwanger zijn. Bij vrouwen die eerder zwanger zijn geweest, kan het slagingspercentage oplopen tot ongeveer 75 procent. De persoonlijke omstandigheden bepalen mede of een draaipoging mogelijk en kansrijk is.

De ontwikkeling in Helmond sluit aan bij de bredere aandacht voor gezamenlijke besluitvorming binnen de Nederlandse geboortezorg. In april 2026 werd een landelijke richtlijn over stuitligging gepubliceerd waarin uitgebreide voorlichting en een zorgvuldige afweging tussen de verschillende bevallingsmogelijkheden centraal staan.

Voor vrouwen uit Helmond en de Peelregio betekent de gespecialiseerde begeleiding dat een vaginale geboorte bij stuitligging onder passende omstandigheden een reële mogelijkheid blijft.

Daarbij is niet één methode voor iedereen de beste keuze. Het uitgangspunt is dat aanstaande ouders voldoende informatie krijgen over de medische risico's, het mogelijke verloop van de bevalling en de gevolgen voor moeder en kind. Zo kunnen zij samen met hun zorgverleners bepalen welke aanpak het beste past bij hun situatie.