Nog onduidelijk of Helmonders oogschade opliepen tijdens zonsverduistering

HELMOND – Zeker achttien mensen in Nederland hebben schade aan het netvlies opgelopen nadat zij tijdens de zonsverduistering van 12 augustus in de zon hadden gekeken. Onder de slachtoffers zijn vijf kinderen. Of ook inwoners van Helmond zijn getroffen of patiënten daarvoor in het Elkerliek ziekenhuis zijn onderzocht, is op dit moment niet bekend.

De achttien gevallen kwamen naar voren uit een landelijke inventarisatie onder oogartsen. In totaal leverden 51 ziekenhuizen en zelfstandige behandelcentra gegevens aan. Daarbij werden dertien volwassenen en vijf kinderen geregistreerd bij wie schade aan het netvlies was vastgesteld.

Een verdeling naar woonplaats, ziekenhuis of regio is niet openbaar gemaakt. Daardoor valt uit de landelijke cijfers niet af te leiden of zich onder de patiënten ook inwoners van Helmond of andere plaatsen in de Peel bevinden.

Voor zover uit openbare informatie valt op te maken, heeft het Elkerliek ziekenhuis tot dusver geen cijfers bekendgemaakt over eventuele patiënten die zich na de zonsverduistering met dergelijke klachten hebben gemeld.

Bij de meeste geregistreerde patiënten zijn de klachten volgens oogartsen relatief mild. Zij zien bijvoorbeeld een vlek in hun gezichtsveld. In ten minste één geval is sprake van ernstiger letsel.

De schade ontstaat wanneer iemand rechtstreeks naar de zon kijkt. Het licht wordt in het oog gebundeld op het netvlies, precies op het gebied dat belangrijk is om scherp te kunnen zien. Door de grote hoeveelheid licht kan daar beschadiging ontstaan. Dit wordt retinitis solaris genoemd.

Het verraderlijke is dat iemand daarvan niet noodzakelijk direct iets merkt. Het netvlies bevat geen pijnzenuwen. Klachten kunnen daardoor pas later ontstaan. Mensen kunnen onder meer wazig gaan zien, een donkere plek in het midden van het gezichtsveld waarnemen of beelden vervormd zien.

Er bestaat geen behandeling waarmee beschadigd netvliesweefsel eenvoudig kan worden hersteld. Bij een deel van de patiënten nemen de klachten in de weken of maanden daarna vanzelf af. Of alle achttien patiënten uiteindelijk volledig herstellen, kan daarom nog niet worden vastgesteld.

In Helmond kunnen patiënten met oogproblemen onder meer terecht bij de afdeling Oogheelkunde van het Elkerliek ziekenhuis aan de Wesselmanlaan. Daar werken oogartsen en andere gespecialiseerde zorgverleners en kunnen onderzoeken aan onder meer het netvlies worden uitgevoerd.

Ook kinderen worden op de Helmondse polikliniek onderzocht. Dat is relevant omdat vijf van de achttien landelijk geregistreerde patiënten minderjarig zijn.

Of de afdeling na 12 augustus daadwerkelijk patiënten heeft onderzocht met klachten die rechtstreeks verband hielden met het bekijken van de zonsverduistering, is niet openbaar bekendgemaakt.

Daarmee blijft voor Helmond een belangrijke vraag onbeantwoord: zijn er ook inwoners uit Helmond en de Peel die door de zonsverduistering oogschade hebben opgelopen?

Voorafgaand aan de zonsverduistering werd uitgebreid gewaarschuwd voor de risico's van rechtstreeks naar de zon kijken. Een gewone zonnebril biedt daarbij onvoldoende bescherming. Voor veilig rechtstreeks kijken is speciaal daarvoor bestemde bescherming nodig.

Oogartsen verwachtten vooraf al dat het aantal mensen met daadwerkelijke schade relatief klein zou blijven. Daarbij werd onder meer gekeken naar ervaringen na een eerdere grote zonsverduistering in Europa.

Opvallend genoeg kwam een eerdere inschatting voor Nederland uit op ongeveer achttien tot twintig gevallen. De eerste landelijke inventarisatie telt nu achttien patiënten.

Dat betekent niet dat daarmee alle gevallen in Nederland bekend zijn. Het gaat om een inventarisatie onder oogartsen en niet om een volledige landelijke registratie. Mensen met lichte klachten kunnen zich bovendien niet bij een arts hebben gemeld.

Voor Helmond kan daarom pas zekerheid ontstaan wanneer het Elkerliek ziekenhuis of de landelijke beroepsvereniging meer regionale gegevens beschikbaar stelt.