Baargoud terug in beeld: oud geboorteritueel krijgt modern jasje in Helmond

HELMOND – Een ring, armband of ketting cadeau krijgen na een bevalling is bepaald geen nieuw verschijnsel. Toch duikt het gebruik de laatste tijd weer opvallend vaak op. Onder de moderne naam ‘push present’ worden sieraden en andere persoonlijke cadeaus na een geboorte volop gedeeld op sociale media. Ook in een cultureel diverse stad als Helmond komen oude en nieuwe geboortegebruiken steeds gemakkelijker bij elkaar.

De beelden zijn inmiddels vertrouwd op Instagram en TikTok: een pasgeboren baby, trotse ouders en daarnaast een doosje met een sieraad. Soms gaat het om een kostbare gouden ring of armband, maar net zo goed om een hanger met een naam, geboortedatum of initialen.

De Engelse term ‘push present’ doet vermoeden dat het om een betrekkelijk nieuwe gewoonte gaat. Dat is niet zo. Het geven van kostbaarheden aan een vrouw na de geboorte van een kind kent een veel langere geschiedenis en komt in uiteenlopende culturen voor.

Wat wel veranderd is, is de manier waarop zo'n cadeau wordt gepresenteerd. Waar het vroeger voornamelijk een familiegebruik was, is het tegenwoordig een gebeurtenis die online met een groot publiek kan worden gedeeld.

Alle aandacht op sociale media betekent niet dat Nederlandse ouders vinden dat een cadeau na een bevalling er standaard bij hoort.

Uit onderzoek onder 1.014 ouders met thuiswonende kinderen jonger dan dertien jaar blijkt dat 68 procent baargoud als traditie achterhaald vindt. Nog duidelijker zijn de antwoorden wanneer wordt gevraagd of zo'n geschenk een vanzelfsprekend onderdeel van een geboorte moet zijn. Dat vindt 84 procent niet.

Daarmee is het cadeau zelf echter niet afgeschreven. Bijna vier op de tien ondervraagde ouders zien baargoud als een manier om waardering uit te spreken voor wat een vrouw tijdens zwangerschap en bevalling heeft doorgemaakt. Ongeveer 29 procent zou zelf een dergelijk cadeau willen geven of ontvangen.

Over één ding bestaat nauwelijks discussie: het mag geen verplicht nummer worden. Van de ondervraagden vindt 94 procent dat een push present een vrijwillig gebaar moet blijven.

Helmond vormt tegelijkertijd een interessante stad om naar veranderende gebruiken rond zwangerschap en geboorte te kijken.

Vrouwen in Helmond waren in 2024 gemiddeld 29 jaar toen zij hun eerste kind kregen. Dat is behoorlijk jonger dan het Nederlandse gemiddelde van 30,4 jaar. Het verschil met Eindhoven, waar vrouwen gemiddeld 31,4 jaar zijn bij hun eerste kind, is zelfs meer dan twee jaar.

Ook het aantal kinderen dat vrouwen gemiddeld krijgen, wijkt in Helmond nauwelijks af van het landelijke beeld. Het zogenoemde totale vruchtbaarheidscijfer kwam in 2024 in Helmond uit op 1,42 kind per vrouw. Voor heel Nederland was dat 1,43.

Daarmee bevindt Helmond zich dicht bij het landelijke gemiddelde, terwijl het moment waarop vrouwen aan hun eerste kind beginnen duidelijk eerder ligt.

De bevolkingssamenstelling van Helmond maakt het onderwerp nog interessanter. Ongeveer 32 procent van de inwoners heeft een herkomst buiten Nederland.

Dat wil nadrukkelijk niet zeggen dat baargoud daardoor vaker voorkomt in Helmond. Lokale cijfers daarover bestaan niet. Wel betekent een diverse bevolkingssamenstelling dat verschillende gebruiken rond zwangerschap, geboorte en kraamtijd binnen één stad naast elkaar bestaan.

In sommige families is het geven van goud bij een geboorte al generaties lang gebruikelijk. Elders bestaat juist de Nederlandse traditie van kraamvisite, beschuit met muisjes en praktische cadeaus voor de baby. Door contacten tussen verschillende groepen, gemengde gezinnen en sociale media kunnen zulke gebruiken elkaar steeds meer beïnvloeden.

Wat voor de ene familie een eeuwenoude gewoonte is, kan voor een ander gezin daardoor ineens als een nieuwe trend verschijnen.

Vooral sociale media spelen daarin een belangrijke rol. Een gebruik hoeft tegenwoordig niet meer van ouders op kinderen te worden overgedragen om zich te verspreiden. Wie meerdere influencers, vrienden of kennissen een push present ziet krijgen, maakt automatisch kennis met het ritueel.

Daarmee ontstaat ook een commercieel effect. Niet alleen gouden sieraden worden inmiddels als geboortecadeau aangeboden. Gegraveerde kettingen, armbanden met initialen, sieraden met geboortestenen en andere persoonlijke herinneringen passen allemaal binnen dezelfde trend.

Baargoud is daardoor steeds minder letterlijk alleen goud.

Daarbij draait het cadeau om iets anders dan het traditionele kraamcadeau. Dat laatste is doorgaans bestemd voor het kind: kleding, speelgoed of iets praktisch voor de eerste maanden.

Het push present is juist nadrukkelijk voor de moeder.

Daarmee raakt het gebruik aan een bredere verandering rond zwangerschap en geboorte. Niet alleen de komst van het kind wordt gevierd; er is ook meer aandacht voor wat de moeder lichamelijk en emotioneel heeft doorgemaakt.

Dat verklaart mogelijk waarom zelfs onder mensen die weinig voelen voor baargoud als traditie, wel waardering bestaat voor het idee achter het cadeau.

Of Helmonders daadwerkelijk vaker baargoud kopen dan enkele jaren geleden, is vooralsnog niet vast te stellen. Daarvoor ontbreken lokale verkoopcijfers en onderzoeken onder Helmondse ouders.

Ook landelijk moet voorzichtig worden gesproken over een ‘opmars’. Het huidige onderzoek laat zien hoe ouders over het verschijnsel denken, maar vergelijkt niet hoeveel push presents nu worden gekocht met vijf of tien jaar geleden.

Wat wél duidelijk is: het gebruik is opnieuw zichtbaar geworden. En door de combinatie van sociale media, persoonlijke sieraden en uiteenlopende culturele tradities heeft een oud geboorteritueel een modern podium gekregen.

Of de Helmondse juwelier dat ondertussen ook in de kassa merkt, is een heel andere vraag.