Cyberdreiging raakt regio Helmond: ook ticketverkoop bij De Cacaofabriek verstoord

HELMOND – Een ernstige beveiligingsdreiging zorgt woensdag 21 oktober voor grote digitale problemen in Zuidoost-Brabant. Websites van gemeenten, onderwijsinstellingen en andere organisaties zijn uit voorzorg uitgeschakeld. Ook het culturele leven ondervindt hinder. Zo kunnen bij De Cacaofabriek in Helmond tijdelijk geen tickets worden verkocht. De gemeentelijke website van Helmond blijft wel bereikbaar, maar ook daar zijn bepaalde digitale diensten niet volledig beschikbaar.

De problemen ontstonden woensdagochtend na een waarschuwing voor twee kritieke kwetsbaarheden in PHP, een programmeertaal die wereldwijd door miljoenen websites wordt gebruikt. Uit voorzorg besloten organisaties hun digitale systemen tijdelijk af te sluiten om mogelijke cyberaanvallen te voorkomen.

De gevolgen zijn inmiddels op uiteenlopende plekken merkbaar. Van gemeentelijke dienstverlening tot onderwijs, zorg en cultuur: verschillende online voorzieningen zijn tijdelijk niet of beperkt beschikbaar.

Ook in Helmond zelf worden de praktische gevolgen zichtbaar. Bij cultureel centrum De Cacaofabriek is de ticketverkoop verstoord. Bezoekers kunnen hierdoor tijdelijk geen kaarten kopen voor voorstellingen en evenementen.

De Cacaofabriek biedt onder meer films, concerten en culturele activiteiten aan. De verstoring raakt daarmee een voorziening waarvan veel Helmonders en bezoekers uit de omgeving gebruikmaken.

Of geplande voorstellingen en reeds verkochte toegangskaarten gevolgen ondervinden, is niet bekend. Evenmin is bevestigd of de problemen met de kaartverkoop rechtstreeks worden veroorzaakt door de kwetsbaarheden in PHP.

De situatie illustreert hoe beveiligingsproblemen in digitale systemen ook merkbaar worden bij alledaagse activiteiten, zoals het aanschaffen van een bioscoopkaartje.

Opvallend is dat de gemeente Helmond zelf grotendeels buiten de problemen blijft. Waar woensdagmiddag twintig van de 21 gemeenten in Zuidoost-Brabant hun websites tijdelijk hadden afgesloten, bleef helmond.nl bereikbaar.

Volgens de gemeente maakt haar website geen gebruik van de kwetsbare softwareonderdelen waarvoor is gewaarschuwd. Daardoor is het niet noodzakelijk om de volledige gemeentelijke website uit voorzorg offline te halen.

Toch kan ook de Helmondse digitale dienstverlening hinder ondervinden. De gemeente waarschuwt dat inwoners mogelijk problemen ervaren bij het inloggen met DigiD.

Bij omliggende gemeenten, waaronder Eindhoven, zijn de gevolgen groter. Daar werden websites tijdelijk uitgeschakeld, waardoor inwoners niet op de gebruikelijke manier toegang hadden tot online informatie en gemeentelijke voorzieningen.

Ondanks de bereikbaarheid van de gemeentelijke website is niet alle bestuurlijke informatie in Helmond beschikbaar.

Het digitale raadsinformatiesysteem van leverancier NotuBiz werd woensdag uit voorzorg afgesloten. Via deze omgeving worden normaal gesproken vergaderagenda's, raadsvoorstellen, besluiten en andere documenten van de gemeenteraad gepubliceerd.

De maatregel treft niet alleen Helmond. Ook Eindhoven, Veldhoven, Best en tal van andere gemeenten maken gebruik van systemen van dezelfde leverancier.

Daardoor kunnen inwoners tijdelijk problemen ervaren wanneer zij de lokale politiek willen volgen of openbare vergaderstukken willen raadplegen.

Ook in de zorgsector zijn voorzorgsmaatregelen genomen. Het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven schakelde woensdagmiddag zijn website tijdelijk uit vanwege de beveiligingsrisico's.

De medische dienstverlening gaat daar wel door. Afspraken en operaties worden niet automatisch geannuleerd vanwege het afsluiten van de website.

In Helmond bleef de website van het Elkerliek Ziekenhuis woensdagmiddag bereikbaar. Ook de websites van het Anna Ziekenhuis en Máxima MC functioneerden op dat moment nog.

De verschillen tussen de instellingen hangen samen met de systemen die zij gebruiken en de risico's die hun beheerders vaststellen.

De verstoring beperkt zich niet tot gemeenten en ziekenhuizen. De Technische Universiteit Eindhoven en mbo-instelling Summa haalden eveneens websites of digitale voorzieningen tijdelijk uit de lucht.

Ook de Metropoolregio Eindhoven, het samenwerkingsverband van 21 gemeenten waaronder Helmond, besloot uit voorzorg digitale systemen af te sluiten.

In de culturele sector zijn eveneens problemen zichtbaar. Naast de verstoring bij De Cacaofabriek was woensdag ook de hoofdpagina van poppodium Effenaar in Eindhoven niet bereikbaar.

Daarmee raakt de digitale onrust organisaties die uiteenlopende functies vervullen binnen de regio.

Achter de grote hoeveelheid storingen schuilen twee ernstige beveiligingsfouten in PHP. De kwetsbaarheden staan bekend als PHP2Shell en hebben een ernstscore van 9,2 op een schaal van 10.

Onder bepaalde omstandigheden kunnen kwaadwillenden via deze fouten op afstand opdrachten uitvoeren op kwetsbare servers. Daardoor bestaat het risico dat websites worden overgenomen, gegevens worden buitgemaakt of digitale diensten worden verstoord.

Het Nationaal Cyber Security Centrum heeft organisaties gewaarschuwd snel beschermende maatregelen te nemen. Het tijdelijk uitschakelen van websites kan noodzakelijk zijn wanneer een systeem nog niet voldoende beveiligd is.

Dat betekent overigens niet dat alle getroffen organisaties daadwerkelijk zijn gehackt. In veel gevallen gaat het om voorzorgsmaatregelen om misbruik te voorkomen.

Woensdagmiddag zijn beveiligingsupdates uitgebracht waarmee de kwetsbaarheden kunnen worden verholpen. Organisaties kunnen daarmee hun software aanpassen en getroffen voorzieningen weer veilig toegankelijk maken.

Dat proces kost tijd. Beheerders moeten de updates installeren en controleren of de systemen daarna goed en veilig functioneren.

Wanneer alle websites en digitale diensten in de regio Helmond weer volledig beschikbaar zijn, is nog niet duidelijk.

De gebeurtenissen laten zien hoe afhankelijk organisaties én inwoners zijn geworden van goed functionerende digitale systemen. Zelfs wanneer een gemeentelijke website bereikbaar blijft, kunnen andere voorzieningen in dezelfde stad te maken krijgen met verstoringen die het dagelijks leven rechtstreeks raken.