Dirk van Dam neemt na acht jaar afscheid van Helmondse politiek

HELMOND – Na acht jaar actief te zijn geweest in de Helmondse gemeentepolitiek stopt Dirk van Dam met zijn politieke werkzaamheden voor de SP. Van Dam was de afgelopen maanden burgercommissielid, nadat hij eerder vier jaar als raadslid in de gemeenteraad zat. Persoonlijke omstandigheden en zijn fysieke en mentale belastbaarheid hebben hem doen besluiten zijn politieke werk neer te leggen. Daarmee verdwijnt een politicus uit het Helmondse politieke debat die zich vooral profileerde op toegankelijkheid, begrijpelijke taal en het versterken van basisvaardigheden.

Het besluit betekent het einde van een politieke periode die in 2018 begon. Van Dam trad destijds namens de SP aan als burgercommissielid. Vier jaar later maakte hij de overstap naar de gemeenteraad. Na de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2022 vertegenwoordigde hij de partij als raadslid.

Bij de verkiezingen van maart 2026 stond Van Dam op de tweede plaats van de kandidatenlijst, direct achter lijsttrekker Lonneke Maráczi. De SP kreeg echter een flinke electorale tik. De partij ging van drie naar één zetel en Van Dam keerde daardoor niet terug als raadslid. Hij besloot vervolgens wel door te gaan als burgercommissielid.

Die voortzetting blijkt van korte duur. Een combinatie van gebeurtenissen en gezondheidsredenen heeft hem nu doen besluiten zijn politieke activiteiten alsnog volledig te beëindigen.

Van Dam ontwikkelde binnen de Helmondse politiek een duidelijk eigen profiel. Onderwerpen als toegankelijkheid, begrijpelijke communicatie en de mogelijkheid voor iedereen om mee te kunnen doen kwamen regelmatig terug in zijn bijdragen.

Al als burgercommissielid vroeg hij aandacht voor de toegankelijkheid van de Helmondse stations. In 2020 stelde hij samen met SP-fractievoorzitter Lonneke Maráczi vragen over knelpunten die mensen met een beperking ondervonden bij het gebruik van de stations.

Ook binnen het Huis voor de Stad bleef fysieke toegankelijkheid een onderwerp. In 2024 nam de gemeenteraad een motie aan voor beter verstelbare spreekgestoeltes in de raadzaal. De gemeente reserveerde vervolgens geld voor twee exemplaren die zowel in hoogte als naar beneden verstelbaar en daarmee beter bruikbaar voor rolstoelgebruikers zijn.

Het paste bij de manier waarop Van Dam toegankelijkheid benaderde. Niet alleen gebouwen en voorzieningen moesten bereikbaar zijn, ook informatie, websites en gemeentelijke dienstverlening moesten volgens hem bruikbaar zijn voor inwoners die niet vanzelfsprekend met ingewikkelde teksten of digitale systemen overweg kunnen.

Juist op dat terrein liep zijn maatschappelijke werk regelmatig over in zijn politieke activiteiten. Van Dam heeft zelf ervaren wat het betekent om moeite te hebben met lezen en schrijven. Die achtergrond maakte hij in de loop der jaren publiek en gebruikte hij om aandacht te vragen voor een probleem dat voor veel mensen nog altijd met schaamte is omgeven.

Laaggeletterdheid werd daardoor een van de herkenbaarste thema's uit zijn politieke periode.

Als raadslid stelde hij onder meer vragen over de ondersteuning van mensen die hun taal-, reken- of digitale vaardigheden willen verbeteren. Ook vroeg hij aandacht voor ouders met minderjarige kinderen die moeite hebben met basisvaardigheden en voor de vindbaarheid van informatie op gemeentelijke websites.

Daarbij ging zijn aandacht niet uitsluitend uit naar lezen en schrijven. De groeiende digitalisering van de overheid vormde eveneens een terugkerend onderwerp. Voor inwoners die moeite hebben met taal of digitale vaardigheden kan een overheidswebsite, digitaal formulier of online aanvraagprocedure immers een extra drempel vormen.

Van Dam drong daarom geregeld aan op begrijpelijke teksten en dienstverlening die ook toegankelijk blijft voor mensen die digitaal minder vaardig zijn.

Zijn betrokkenheid bij basisvaardigheden beperkt zich niet tot de politiek. Van Dam werkt al jarenlang bij Senzer en is daar sinds 2020 actief als leerambassadeur.

In die functie ondersteunt hij medewerkers die stappen willen zetten op het gebied van lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden. Daarbij gebruikt hij zijn eigen ervaringen om de drempel naar leren zo klein mogelijk te maken.

Hij werkte onder meer met digitale oefenprogramma's en hielp collega's bij het vinden van passende ondersteuning. Waar nodig werden deelnemers verder begeleid richting organisaties zoals het Taalhuis.

Ook buiten Senzer trad Van Dam naar buiten als ervaringsdeskundige. Tijdens activiteiten rond de Week van Lezen en Schrijven vertelde hij over zijn eigen ervaringen en probeerde hij het taboe dat nog altijd rond laaggeletterdheid bestaat te verkleinen.

Die combinatie van ervaringskennis, maatschappelijk werk en gemeentepolitiek bepaalde voor een belangrijk deel zijn profiel.

Een ander onderwerp waarbij taal, ontwikkeling en kansengelijkheid samenkwamen, was het bibliotheeklidmaatschap voor jongeren.

Van Dam werkte samen met het CDA aan een voorstel om het gratis lidmaatschap van de Bibliotheek Helmond-Peel uit te breiden naar jongeren tot en met 27 jaar. De gemeenteraad stemde in juni 2025 met het voorstel in.

De regeling werd op 1 april 2026 daadwerkelijk ingevoerd. Sindsdien kunnen jongeren tot en met 27 jaar in Helmond en de andere deelnemende Peelgemeenten gratis lid worden van de bibliotheek. Daarvoor gold het gratis abonnement alleen voor kinderen en jongeren tot en met 17 jaar.

Met de uitbreiding moet niet alleen lezen worden gestimuleerd. De bibliotheek speelt ook een steeds grotere rol bij digitale vaardigheden, informatievoorziening, leren en ondersteuning bij contact met de overheid.

Daarmee kwam in een van de laatste dossiers uit Van Dams periode als raadslid een aantal thema's samen waarvoor hij zich jarenlang had ingezet.

Zijn afscheid komt enkele maanden nadat de Helmondse gemeenteraad ingrijpend van samenstelling veranderde.

Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart kreeg de SP 912 stemmen. Dat leverde één van de 37 raadszetels op. Vier jaar eerder beschikte de partij nog over drie zetels. Van Dam, die als nummer twee op de kandidatenlijst stond, viel daardoor buiten de nieuwe gemeenteraad.

Voor hem betekende dat in maart al het einde van zijn periode als gekozen raadslid. Hij koos er daarna voor zijn ervaring voor de fractie beschikbaar te houden als burgercommissielid. Vanuit die functie kon hij deelnemen aan commissievergaderingen en inhoudelijke onderwerpen behandelen, maar niet meestemmen tijdens vergaderingen van de gemeenteraad.

Met zijn huidige besluit eindigt ook die rol.

Daarmee sluit Van Dam een periode af die grofweg in twee delen uiteenvalt: vier jaar als burgercommissielid en vier jaar als gemeenteraadslid, gevolgd door nog enkele maanden opnieuw als burgercommissielid.

In die jaren hield hij zich bezig met een breed pakket aan onderwerpen, waaronder digitalisering, sport en bewegen, cultuur en onderwijs. Toch springen vooral toegankelijkheid en basisvaardigheden eruit.

Het ging daarbij zowel om praktische aanpassingen in de fysieke omgeving als om de vraag of inwoners overheidsinformatie daadwerkelijk kunnen begrijpen. Laaggeletterdheid, digitale vaardigheden en het voorkomen dat mensen door ingewikkelde systemen buiten de samenleving komen te staan, kregen mede daardoor regelmatig aandacht in het Helmondse politieke debat.

Zijn vertrek uit de politiek betekent niet automatisch dat ook die maatschappelijke werkzaamheden stoppen. Voor zover bekend heeft Van Dam zijn besluit specifiek genomen over zijn politieke functies. Zijn werk en inzet als leerambassadeur staan daar los van.

Voor de SP betekent zijn vertrek in ieder geval dat de partij afscheid neemt van een van de gezichten uit de afgelopen twee raadsperiodes. Voor Van Dam zelf komt na acht jaar een einde aan een periode waarin zijn eigen ervaringen steeds vaker het vertrekpunt werden voor een politieke vraag: hoe zorg je ervoor dat ook mensen voor wie lezen, schrijven, digitale dienstverlening of fysieke toegankelijkheid niet vanzelfsprekend zijn, daadwerkelijk kunnen blijven meedoen?