Helmond bungelt onderaan ranglijst aantrekkelijkste woonsteden: wat zegt dat over onze stad?

HELMOND – Hoe aantrekkelijk is Helmond eigenlijk als woonplaats? Volgens de nieuwste Atlas voor gemeenten valt er nog behoorlijk wat te verbeteren. De stad eindigt op de 43e plaats van de vijftig grootste gemeenten van Nederland. Daarmee behoort Helmond tot de laagst genoteerde woonsteden en doet vrijwel iedere andere Brabantse gemeente in het onderzoek het beter. Opvallend, want juist Helmond staat aan de vooravond van een enorme groei, met duizenden nieuwe woningen en grote investeringen in het centrum.

De nieuwe ranglijst, die deze week verscheen, laat zien hoe Nederlandse steden zich tot elkaar verhouden als het gaat om de aantrekkelijkheid van de woonomgeving. Daarbij worden verschillende aspecten meegenomen, waaronder veiligheid, bereikbaarheid, werkgelegenheid, cultuur, groen en voorzieningen.

Voor Helmond pakt die vergelijking weinig gunstig uit. Met plaats 43 blijven slechts zeven gemeenten lager op de lijst staan. Dat betekent echter niet automatisch dat inwoners ontevreden zijn over hun stad. De ranglijst is geen tevredenheidsonderzoek, maar een vergelijking op basis van meetbare kenmerken die van invloed zijn op de aantrekkelijkheid van woonplaatsen.

Binnen Noord-Brabant behoort Helmond tot de hekkensluiters. Alleen Roosendaal staat met plaats 44 nog iets lager. Het verschil met de andere grote Brabantse steden is aanzienlijk.

's-Hertogenbosch is met plaats 18 de aantrekkelijkste Brabantse gemeente in het onderzoek. Eindhoven volgt op plaats 25. Breda en Tilburg staan respectievelijk op de plaatsen 31 en 32, terwijl Oss op nummer 37 en Bergen op Zoom op nummer 40 eindigen.

Dat vooral Eindhoven duidelijk hoger scoort, is opvallend. Beide steden maken deel uit van dezelfde Brainportregio en zijn economisch sterk met elkaar verbonden. Toch vertaalt die regionale samenwerking zich niet automatisch naar een vergelijkbare aantrekkelijkheid als woonplaats.

Helmond profiteert van de werkgelegenheid in de regio, maar heeft tegelijkertijd te maken met eigen uitdagingen op het gebied van leefbaarheid, stedelijke voorzieningen en de ontwikkeling van bestaande wijken.

Wie Helmond kent, weet dat de stad meer is dan een nummer op een landelijke ranglijst. De gemeente kent grote verschillen tussen buurten en woongebieden.

Brandevoort heeft met zijn karakteristieke architectuur een heel andere uitstraling dan de oudere stadswijken. Ook Dierdonk, Stiphout en de omgeving van de Warande bieden een andere woonbeleving dan de dichtbebouwde delen van het centrum.

Daarnaast beschikt Helmond over een historisch kasteel, culturele voorzieningen zoals De Cacaofabriek en Theater Het Speelhuis, verschillende winkelgebieden en veel groen in en rondom de stad.

Toch zijn zulke kwaliteiten niet voldoende om een hoge positie op de landelijke ranglijst te bereiken. Voor de totale woonaantrekkelijkheid tellen immers ook factoren mee die minder zichtbaar zijn, zoals de nabijheid van banen, het voorzieningenniveau en de veiligheid.

Helmond staat al langer voor de uitdaging om de kwaliteit van bestaande woonwijken te verbeteren. In verschillende delen van de stad spelen sociale en economische problemen die vragen om een langdurige aanpak.

Voor onder meer Helmond-Oost, Helmond-Noord, Rijpelberg en de Leonardusbuurt wordt gewerkt aan wijkontwikkeling. Daarbij gaat het niet alleen om woningen en de inrichting van de openbare ruimte, maar ook om veiligheid, sociale samenhang en kansen voor inwoners.

Die aandacht is niet zonder reden. Helmond behoort tot de Nederlandse steden die in de vorige eeuw sterk groeiden als groeikern. Verschillende woonwijken uit die periode zijn inmiddels toe aan vernieuwing. Tegelijkertijd vraagt de veranderende bevolkingssamenstelling om andere voorzieningen en woningtypen.

De uitdaging is om te voorkomen dat de verschillen tussen aantrekkelijke en kwetsbare woongebieden verder toenemen. Groei van de stad moet uiteindelijk ook verbetering betekenen voor mensen die er al jarenlang wonen.

De lage notering komt op een moment waarop Helmond juist volop bezig is met zijn toekomst.

Op 16 oktober werd bekend dat de stad 94,2 miljoen euro van het Rijk ontvangt voor woningbouw en bereikbaarheid. Het geld is bedoeld om de plannen voor Helmond Centrum+ verder te brengen.

Dat grootschalige ontwikkelingsgebied omvat onder meer het centrum, het Stationskwartier en omliggende locaties. Hier moeten de komende jaren nieuwe woningen, voorzieningen en aantrekkelijke openbare ruimtes ontstaan.

De ambities zijn groot. Helmond wil de woningvoorraad tot 2040 met ongeveer 15.000 woningen uitbreiden. Daarbij moet niet alleen ruimte komen voor nieuwe inwoners, maar ook voor starters, gezinnen en ouderen die binnen de stad willen verhuizen.

Ook het centrum verandert. Het Marktkwartier moet een nieuw woongebied worden, terwijl op het voormalige EHAD-terrein nabij het station plannen bestaan voor maximaal 520 woningen. Daarnaast wordt gewerkt aan projecten rond de Watermolenwal en Oostende.

De ontwikkeling gaat verder dan het bouwen van huizen. Meer groen, betere verbindingen voor fietsers en voetgangers en een aantrekkelijker winkel- en verblijfsgebied moeten ervoor zorgen dat de binnenstad een prettigere plek wordt om te wonen en te bezoeken.

De verwachte bevolkingsgroei brengt nieuwe uitdagingen met zich mee. Meer inwoners betekent ook meer behoefte aan scholen, huisartsen, sportvoorzieningen, openbaar vervoer en ontmoetingsplekken.

Daarbij speelt betaalbaarheid een belangrijke rol. Helmond moet niet alleen aantrekkelijk worden voor nieuwe inwoners die vanwege hun werk naar de Brainportregio verhuizen, maar ook toegankelijk blijven voor de eigen bevolking.

Een groeiend aantal woningen is bovendien geen garantie voor een betere positie op de woonaantrekkelijkheidsindex. Daarvoor moeten verschillende onderdelen van de stad zich gelijktijdig ontwikkelen.

Een prettige woonomgeving vraagt om veilige straten, voldoende groen, goed onderhouden buurten en voorzieningen die aansluiten bij de wensen van inwoners.

Landelijk voert Amsterdam de ranglijst aan. Daarna volgen Amstelveen, Leiden en Utrecht. Vooral steden in de Randstad zijn sterk vertegenwoordigd in de hoogste regionen.

Dat heeft onder meer te maken met het grote aanbod aan arbeidsplaatsen, onderwijsinstellingen, culturele voorzieningen en de bereikbaarheid daarvan.

Opvallend is dat de aantrekkelijkste woonstad niet automatisch de beste leefkwaliteit biedt. De onderzoekers maken namelijk ook onderscheid tussen woonaantrekkelijkheid en brede welvaart. Bij dat laatste spelen onder meer gezondheid, financiële zekerheid en maatschappelijke omstandigheden een grotere rol.

Amsterdam staat bij brede welvaart bijvoorbeeld aanzienlijk lager dan bij woonaantrekkelijkheid. Het laat zien dat een populaire woonplaats niet op ieder onderdeel van het dagelijks leven beter hoeft te presteren.

De 43e plaats is voor Helmond geen fraaie uitkomst. Tegelijkertijd zegt de ranglijst vooral iets over de huidige positie ten opzichte van andere steden.

De komende jaren wordt duidelijk wat de grootschalige investeringen daadwerkelijk opleveren. Het vernieuwde centrum, de nieuwbouwprojecten en de aanpak van bestaande wijken kunnen de woonkwaliteit verbeteren.

Daarbij ligt de belangrijkste opgave misschien niet eens in het aantrekken van zoveel mogelijk nieuwe inwoners, maar in het versterken van de stad voor iedereen die er al woont.

Want uiteindelijk wordt de aantrekkelijkheid van Helmond niet alleen bepaald door nieuwe appartementen, moderne gebouwen of economische groei. Minstens zo belangrijk is of inwoners zich veilig voelen, voldoende voorzieningen in hun buurt hebben en zich thuis voelen in hun eigen stad.

De nieuwe ranglijst geeft Helmond voorlopig weinig reden tot tevredenheid. Maar met de omvangrijke plannen die nu op tafel liggen, krijgt de stad de komende jaren volop kansen om te laten zien dat zij meer in huis heeft dan de 43e plaats doet vermoeden.