Helmond is het kloppend hart van de Nederlandse frikandel: dagelijks 1,2 miljoen stuks

HELMOND – De frikandel is al tientallen jaren niet weg te denken uit de Nederlandse snackbar. Wat veel mensen niet weten, is dat Helmond een belangrijke rol speelt in de geschiedenis en productie van deze populaire snack. Vanuit de stad worden dagelijks ruim 1,2 miljoen frikandellen geproduceerd. Daarmee heeft Helmond zich ontwikkeld tot een van de belangrijkste centra van de Nederlandse snackindustrie.

De band tussen Helmond en de frikandel gaat tientallen jaren terug. De regio Helmond-Deurne speelde een belangrijke rol bij de ontwikkeling van de langwerpige vleessnack die inmiddels in vrijwel iedere Nederlandse cafetaria verkrijgbaar is. Wat ooit begon als een betrekkelijk eenvoudig slagersproduct, groeide uit tot een omvangrijke industrie.

De geschiedenis van de frikandel begint in de jaren vijftig. In 1954 maakte de Dordtse slager Gerrit de Vries een langwerpige variant van de gehaktbal. Enkele jaren later gaf Jan Bekkers uit Deurne de snack een belangrijke nieuwe impuls.

Bekkers ontwikkelde in 1959 een gladde frikandel die geschikt was voor grootschalige productie. Daarbij liet hij zich inspireren door de Amerikaanse snackcultuur. Zijn onderneming groeide onder de naam Beckers uit tot een bekende fabrikant van diepvriesproducten.

Helmond kreeg in 1977 een eigen frikandellenproducent toen Chris van Lieshout begon met de vervaardiging van snacks. Zijn bedrijf bouwde een sterke positie op in de Nederlandse cafetariabranche. Producten als de Bikfrik en Goudfrik werden bekende namen onder snackbarhouders.

De productie in Helmond heeft inmiddels industriële proporties aangenomen. Van Lieshout Snacks, sinds 2002 onderdeel van voedingsmiddelenproducent Van Geloven, beschikt over grotendeels geautomatiseerde productielijnen.

Dagelijks verlaten meer dan 1,2 miljoen frikandellen de productielijnen. Naast verschillende soorten frikandellen worden er ook hamburgers, gehaktproducten en andere snacks gemaakt. In totaal omvat de productie meer dan vijftig verschillende snackproducten.

De fabriek is daarmee niet alleen belangrijk voor de Nederlandse snackcultuur, maar ook voor de lokale werkgelegenheid. Medewerkers zijn actief in onder meer productie, kwaliteitscontrole, techniek en logistiek.

Niet alleen de productie, maar ook de manier waarop Nederlanders hun frikandel eten, heeft historische banden met Helmond.

Al in de tweede helft van de jaren zestig werd in een Helmondse cafetaria geëxperimenteerd met curryketchup als toevoeging aan de frikandel speciaal. Daarmee behoorde de stad mogelijk tot de eerste plaatsen waar deze inmiddels vertrouwde smaakcombinatie werd aangeboden.

De frikandel is ondertussen in talloze varianten verkrijgbaar. Naast de gewone frikandel en de bekende speciaal zijn er uitvoeringen met satésaus, pittige toevoegingen of een krokant omhulsel. Ook de frikandel in een loempiavel heeft een geschiedenis in Helmond.

Over de samenstelling van frikandellen bestaan al jarenlang misverstanden. Verhalen over ongebruikelijke dierlijke ingrediënten blijven rondgaan, maar de werkelijke samenstelling is terug te vinden op de verpakking.

Veel gangbare frikandellen bevatten onder meer kippenvlees, varkensspek, water, paneermeel, ui en kruiden. De precieze ingrediënten verschillen per fabrikant en product. Sommige varianten gebruiken andere vleessoorten of alternatieve ingrediënten.

Bij industriële productie worden vlees en overige bestanddelen tot een gelijkmatig mengsel verwerkt. Daarna krijgt het product zijn kenmerkende vorm en wordt het doorgaans voorgegaard. De consument of snackbarhouder bereidt de snack vervolgens volgens de aangegeven instructies.

De frikandel heeft zich in de loop der jaren ontwikkeld tot een van de populairste snacks van Nederland. Sinds het midden van de jaren negentig verkoopt de frikandel beter dan de kroket.

De snack is inmiddels veel meer dan een bijgerecht bij een portie friet. Hij verschijnt op broodjes, in maaltijdgerechten en in steeds nieuwe uitvoeringen. Op 4 februari krijgt de frikandel zelfs jaarlijks extra aandacht tijdens de Nationale Frikandellendag.

Voor Helmond heeft de populariteit een bijzondere betekenis. De stad is niet alleen een plek waar frikandellen worden gegeten, maar vooral ook waar ze op grote schaal worden gemaakt. Samen met buurgemeente Deurne vormt Helmond daardoor een belangrijk hoofdstuk in de geschiedenis van Nederlands bekendste frituursnack.