Helmonds 25 Septemberpark maakt kans op Europese groenprijs

HELMOND – Het 25 Septemberpark in het centrum van Helmond behoort tot de vier Nederlandse kanshebbers voor de Green Cities Europe Award 2026. Het stadspark, waar een groot parkeerterrein plaatsmaakte voor groen, water en recreatie, moet het opnemen tegen projecten uit Tilburg, Delft en Utrecht. Een publieksstemming bepaalt welk initiatief Nederland mag vertegenwoordigen in de Europese competitie.

De nominatie zet een opvallende verandering in het Helmondse stadscentrum in de schijnwerpers. Rondom de karakteristieke watertoren aan de Torenstraat stonden jarenlang honderden auto's geparkeerd. Inmiddels is het gebied veranderd in een park van ruim een hectare, waar wandelaars, spelende kinderen en sporters de ruimte hebben gekregen.

Het park werd op 11 juni 2025 officieel geopend en vormt een belangrijk onderdeel van de plannen om het centrum van Helmond aantrekkelijker en klimaatbestendiger te maken.

Bij de herinrichting verdwenen ongeveer 270 parkeerplaatsen. Daarvoor kwamen grasvelden, bomen, bloeiende planten en verschillende recreatievoorzieningen terug. De bestaande lindebomen, waarvan sommige al meer dan vijftig jaar oud zijn, werden behouden en aangevuld met nieuwe beplanting.

Het park is nadrukkelijk niet alleen bedoeld als wandelgebied. Er zijn speelvoorzieningen, een freerunparcours en zitplekken aangelegd. Ook kunnen bezoekers gebruikmaken van schaaktafels. Daarmee biedt de omgeving mogelijkheden voor zowel actieve recreatie als rustig verblijf.

De keuze om parkeerplaatsen op te offeren past binnen een bredere ontwikkeling in Helmond. De gemeente wil auto's in het centrum steeds vaker onderbrengen in parkeergarages, zodat bovengronds ruimte ontstaat voor woningen, groen en ontmoetingsplekken. Die koers roept tegelijkertijd vragen op over de bereikbaarheid van het centrum en de beschikbare parkeerruimte voor bewoners en winkelend publiek.

Een van de belangrijkste onderdelen van het project is het herstel van de Stadse Aa. Deze waterloop verdween in de vorige eeuw grotendeels onder de grond, maar komt op steeds meer plaatsen weer aan de oppervlakte.

De beek stroomt inmiddels onder meer door het Burgemeester Geukerspark en het 25 Septemberpark. Daarmee ontstaat geleidelijk een groenblauwe verbinding door het centrum.

Het terugbrengen van water en natuurlijke begroeiing heeft ook een praktische functie. Op warme dagen moet het groen bijdragen aan verkoeling, terwijl de inrichting helpt om regenwater beter op te vangen. Daarnaast ontstaan er meer leefgebieden voor insecten, vogels en andere dieren.

De aanleg van het park maakt deel uit van de ambitie om Helmond beter voor te bereiden op warmere zomers en hevigere regenbuien.

De monumentale watertoren vormt het herkenningspunt van het nieuwe park. Voor het gebouw wordt nog gewerkt aan een passende toekomstige invulling. Een nieuwe functie kan het gebied op termijn verder versterken als ontmoetingsplek in het centrum.

Ook de naam van het park heeft een historische betekenis. Op 25 september 1944 werd Helmond bevrijd van de Duitse bezetting. Met de naam blijft die gebeurtenis zichtbaar in de stad.

Helmond is niet de enige Nederlandse gemeente die kans maakt op internationale erkenning. In Utrecht is Campus Nimeto geselecteerd, waar een versteende omgeving is veranderd in een groene leer- en ontmoetingsplek.

Delft doet mee met The Urban Woods, een project waarin een innovatieve daktuin en circulaire oplossingen centraal staan. Tilburg is genomineerd vanwege de vergroening van de binnenstad, waaronder het Stadsforum en het Willemsplein.

De vier projecten laten verschillende manieren zien waarop steden kunnen omgaan met beperkte ruimte, klimaatverandering en de behoefte aan een prettigere leefomgeving.

De Nederlandse kandidaat voor de Green Cities Europe Award 2026 wordt gekozen via een publieksstemming op LinkedIn. Stemmen kan tot maandag 2 november om 12.00 uur. Het project met de meeste stemmen gaat door naar de internationale competitie, waaraan acht Europese landen deelnemen.

Voor Helmond zou een overwinning in de Nederlandse voorronde een nieuwe erkenning betekenen voor de vergroening van het stadscentrum. Het 25 Septemberpark laat in ieder geval zien hoe een terrein dat jarenlang vooral voor auto's was ingericht, een nieuwe publieke functie kan krijgen.

Of dat voldoende is om Nederland op Europees niveau te vertegenwoordigen, wordt na het sluiten van de stemming duidelijk.