Muziek moet drempel rond laaggeletterdheid in Helmond verlagen

HELMOND – Een officiële brief niet begrijpen, moeite hebben met een digitaal formulier of afhaken bij een ingewikkelde werkinstructie. Voor duizenden Helmonders zijn dit herkenbare situaties. Tijdens de Week van Lezen en Schrijven probeert Taalhuis Helmond het onderwerp op een andere manier bespreekbaar te maken: met muziek, liedteksten en karaoke.

Het aantal inwoners dat moeite heeft met basisvaardigheden is in Helmond relatief groot. Volgens de cijfers waarmee Taalhuis Helmond en zijn partners momenteel werken, gaat het om ongeveer 27 procent van de inwoners in de relevante leeftijdsgroep. Eerder dit jaar werd dat vertaald naar meer dan 19.000 Helmonders die problemen ervaren met vaardigheden als lezen, schrijven, rekenen of digitaal zaken regelen.

Daarmee zit Helmond boven het landelijke beeld. Uit de nieuwste landelijke gegevens over volwassenen van 16 tot en met 75 jaar blijkt dat ongeveer 22 procent moeite heeft met taal en/of rekenen. Die nieuwe cijfers zijn gebaseerd op het internationale PIAAC-onderzoek uit 2023 en zijn eind 2025 verwerkt in het vernieuwde dashboard Basisvaardigheden In Zicht.

Moeite hebben met taal betekent niet dat iemand helemaal niet kan lezen of schrijven. Juist daarin zit een belangrijk verschil met analfabetisme. Mensen kunnen vaak wel korte teksten lezen of een eenvoudig bericht schrijven, maar lopen vast zodra informatie ingewikkelder wordt.

Dat kan bijvoorbeeld gebeuren bij brieven van de overheid, informatie van een zorgverlener, een bijsluiter, een arbeidscontract of veiligheidsvoorschriften op het werk. Ook de verschuiving naar digitale dienstverlening maakt het probleem zichtbaarder. Steeds meer afspraken, aanvragen en betalingen moeten immers via websites, apps of DigiD worden geregeld.

Tegelijkertijd is lang niet altijd aan iemand te merken dat lezen of schrijven lastig is. Mensen ontwikkelen soms jarenlang manieren om dat te verbergen. Ze zeggen bijvoorbeeld hun bril te zijn vergeten, vragen iemand anders een formulier in te vullen of nemen documenten mee naar huis. Schaamte kan daardoor een belangrijke hindernis worden bij het zoeken naar hulp.

Een hardnekkig misverstand is dat problemen met basisvaardigheden vooral voorkomen bij mensen die Nederlands als tweede taal leren. Ook onder inwoners die in Nederland zijn geboren en Nederlands als eerste taal spreken, komt laaggeletterdheid voor.

Juist daarom richt het Taalhuis zich breed op Helmonders die in het dagelijks leven tegen taal, rekenen of digitale handelingen aanlopen. De gemeente wijst inwoners eveneens op het Taalhuis voor ondersteuning en benadrukt dat ook werkgevers en maatschappelijke organisaties er terechtkunnen wanneer zij problemen met basisvaardigheden signaleren.

Tijdens de Week van Lezen en Schrijven wordt geprobeerd die vaak serieuze problematiek uit de sfeer van schaamte en onzekerheid te halen. Dat gebeurt dit jaar onder meer met Taal & Toon, een initiatief waarin taal en muziek met elkaar worden gecombineerd.

Deelnemers gaan niet achter een schoolbank zitten voor een traditionele taalles. Liedjes, zingen en het zelf spelen met woorden vormen het vertrekpunt. Het idee daarachter is dat taal ook plezier, creativiteit en contact met anderen kan opleveren.

Taal & Toon wordt georganiseerd door Taalhuis Helmond en CultuurContact. Bij het Taalhuis zijn onder meer de gemeente Helmond, LEVgroep, Bibliotheek Helmond-Peel, Ter AA en Stichting Lezen en Schrijven betrokken. Daarnaast wordt samengewerkt met verschillende maatschappelijke organisaties in de stad.

De aanpak sluit aan bij eerdere activiteiten waarbij muziek werd gebruikt om mensen vrijer met woorden te laten omgaan. De nadruk ligt daarbij niet op foutloos schrijven of perfect Nederlands, maar op het durven gebruiken van taal en het delen van een verhaal.

De landelijke Week van Lezen en Schrijven loopt ieder jaar van 8 tot en met 15 september. De startdatum valt samen met Wereldalfabetiseringsdag. Gemeenten, bibliotheken, onderwijsinstellingen en maatschappelijke organisaties organiseren in die periode activiteiten om aandacht te vragen voor beperkte basisvaardigheden.

In Helmond sluit ook de campagne ‘Snap jij er af en toe ook geen bal van?’ daarbij aan. Met alledaagse situaties wil het Taalhuis laten zien dat ingewikkelde taal voor veel meer mensen een obstakel vormt dan vaak wordt gedacht. De campagne werd eerder dit jaar eveneens in Helmond ingezet.

Op vrijdag 11 september staat ontmoetingsplek BeBizzy aan de Nachtegaallaan 40 in het teken van taal en muziek. De vrij toegankelijke muziekactiviteit begint om 11.30 uur. Vanaf 14.00 uur volgt een feestelijke afsluiting met karaoke, die tot 16.00 uur duurt. De karaoke-afsluiting wordt ook door CultuurContact aangekondigd.

De bijeenkomst is nadrukkelijk niet alleen bedoeld voor mensen die al bij het Taalhuis bekend zijn. Ook andere Helmonders kunnen aansluiten. Daarmee moet het evenement niet alleen een oefenmoment worden, maar ook een ontmoetingsplek waar praten over moeite met taal vanzelfsprekender wordt.

Wie structureel ondersteuning nodig heeft bij lezen, schrijven, rekenen of digitale vaardigheden kan ook buiten de actieweek bij Taalhuis Helmond terecht. De ondersteuning wordt afgestemd op wat iemand in het dagelijks leven nodig heeft.

Meer informatie: [email protected].