Vijf minuten onder de douche: ook Helmonders uitgedaagd om flink minder drinkwater te gebruiken

HELMOND – Even wakker worden onder een warme douche, haren wassen en ondertussen nog een paar minuten blijven staan. Wie daar langer dan vijf minuten voor nodig heeft, krijgt er een uitdaging bij. Nederlanders worden opnieuw aangespoord hun douchebeurt terug te brengen tot maximaal vijf minuten. In Helmond komt die oproep na een uitzonderlijk droge zomer, waarin ook in Oost-Brabant de gevolgen van watertekort duidelijk zichtbaar werden.

De nieuwe uitdaging maakt deel uit van een landelijke campagne die korter douchen tot een normale dagelijkse gewoonte moet maken. Met een timer of een muzieknummer van ongeveer vijf minuten kunnen deelnemers testen of het lukt om op tijd weer onder de douche vandaan te zijn.

Daar blijft het niet bij. Wie binnen vijf minuten klaar is, wordt aangemoedigd ook familieleden, vrienden of huisgenoten uit te dagen. De gedachte daarachter is eenvoudig: water besparen lukt gemakkelijker wanneer het niet alleen een persoonlijk voornemen blijft, maar ook onderwerp van gesprek wordt.

Voor Helmond is zuiniger omgaan met water geen ver-van-het-bedonderwerp. Oost-Brabant kreeg deze zomer opnieuw te maken met langdurige droogte. Waterstanden in sloten en beken daalden sterk en op verschillende plaatsen zakte ook het grondwater ver weg.

Zelfs nadat in augustus weer regen viel, waren de problemen niet onmiddellijk verdwenen. Eind augustus stonden de grondwaterstanden in het beheergebied van Waterschap Aa en Maas nog uitzonderlijk laag.

Eerder in de zomer werden daarom beperkingen ingesteld voor het oppompen van oppervlaktewater. In het gebied rond Helmond gold eveneens een onttrekkingsverbod, al vormde de Zuid-Willemsvaart door de stad daarop een uitzondering.

Het laat zien dat een paar stevige regenbuien niet voldoende zijn om een langdurig watertekort meteen ongedaan te maken.

Ondertussen wordt ook gewerkt aan maatregelen om Oost-Brabant beter tegen droge perioden bestand te maken.

Waterschap Aa en Maas wil 24 nieuwe stuwen in beken en sloten plaatsen. Daarmee kan water tijdens droge perioden langer worden vastgehouden, zodat het meer tijd krijgt om in de bodem te zakken en het grondwater aan te vullen.

Een deel van de locaties ligt in de omgeving van Helmond. Behalve Helmond worden onder meer Deurne, Asten, Someren, Gemert-Bakel en Laarbeek genoemd.

De eerste stuwen worden na deze zomer aangelegd. Uiteindelijk moeten alle geplande exemplaren in het voorjaar van 2027 zijn geplaatst.

Daarmee wordt zichtbaar dat waterbesparing niet alleen draait om wat inwoners thuis doen. Ook buiten de bebouwde kom wordt gezocht naar manieren om regenwater minder snel af te voeren en juist langer in het gebied vast te houden.

Toch kan ook achter de eigen voordeur veel worden gewonnen.

Een gemiddelde douchebeurt kost ongeveer 61 liter drinkwater. Tijdens warme dagen loopt het watergebruik bovendien flink op, bijvoorbeeld doordat mensen vaker douchen, tuinen sproeien en zwembadjes vullen.

Teruggaan naar vijf minuten douchen kan daardoor per persoon duizenden liters drinkwater per jaar schelen.

De omvang daarvan wordt duidelijk wanneer die besparing over een hele stad wordt berekend. Helmond telt inmiddels bijna 97.000 inwoners.

Wanneer iedere Helmonder vijf keer per week zou douchen en een gemiddelde douchebeurt van ongeveer acht minuten zou terugbrengen naar vijf minuten, komt de theoretische besparing uit op ongeveer 576 miljoen liter drinkwater per jaar.

Dat is nadrukkelijk een rekenvoorbeeld. Niet iedere inwoner doucht even vaak of even lang en ook het waterverbruik verschilt per douche. Maar het maakt wel duidelijk hoe groot het gezamenlijke effect van een paar minuten korter douchen kan zijn.

Dat vraagstuk wordt voor Helmond de komende jaren alleen maar relevanter.

De stad telt in 2026 ongeveer 96.860 inwoners en wil de komende jaren fors verder groeien. De gemeente houdt rekening met ongeveer 115.000 inwoners in 2040.

Meer inwoners betekent ook meer woningen en uiteindelijk een grotere vraag naar drinkwater. Tegelijkertijd worden droge en warme perioden door klimaatverandering steeds belangrijker voor de manier waarop steden met water omgaan.

Helmond probeert daarom ook in de openbare ruimte meer regenwater vast te houden. Bij herinrichtingen wordt onder meer gekeken naar minder verharding, meer groen en mogelijkheden om regenwater in de bodem te laten zakken.

Drinkwater heeft in Helmond bovendien een opvallend lokale relatie met de stad. Brabant Water beschikt in Helmond over een eigen waterproductielocatie. Het kraanwater wordt gemaakt uit grondwater dat uit de Brabantse bodem wordt gewonnen.

Dat water uit de kraan komt zodra deze wordt opengedraaid, lijkt vanzelfsprekend. De hoeveelheid grondwater die duurzaam kan worden gewonnen is dat echter niet.

Waterbedrijven proberen daarom tegelijkertijd nieuwe capaciteit te ontwikkelen, bestaande bronnen zo efficiënt mogelijk te gebruiken en consumenten ertoe te bewegen minder drinkwater te verspillen.

Dat laatste blijkt makkelijker gezegd dan gedaan.

Veel Nederlanders vinden dat zij zelf verantwoordelijkheid hebben voor het verminderen van hun drinkwatergebruik. Toch wordt thuis nog relatief weinig gesproken over hoelang iemand onder de douche staat.

Juist daarom richt de nieuwe campagne zich niet alleen op bewustwording, maar vooral op gedrag. Een klok, timer of muzieknummer maakt de vijf minuten concreet.

Ook uitgebreidere routines hoeven volgens de initiatiefnemers niet automatisch te betekenen dat de douche een kwartier moet blijven lopen. Haar wassen, inzepen of scheren kan bijvoorbeeld deels gebeuren terwijl het water tijdelijk uitstaat.

Nederland gebruikt momenteel gemiddeld ongeveer 118 liter drinkwater per persoon per dag. Het landelijke streven is om dat verbruik bij huishoudens in 2035 terug te brengen naar 100 liter.

De douche is daarbij een logische plek om te beginnen. Een groot deel van het dagelijkse huishoudelijke drinkwaterverbruik vindt immers in de badkamer plaats.

Voor Helmond komt daar na opnieuw een bijzonder droge zomer een lokale werkelijkheid bij: water vasthouden wordt steeds belangrijker, de stad groeit en ook de vraag naar drinkwater neemt daarmee toe.

De uitdaging voor bijna 97.000 Helmonders is ondertussen heel concreet.

Timer aan, douche open en binnen vijf minuten weer eruit. Lukt dat jou?