Nieuwe stuwen moeten water rond Helmond langer vasthouden

HELMOND – Water dat na een flinke regenbui zo snel mogelijk richting zee verdwijnt, is niet altijd handig. Zeker niet tijdens een zomer waarin regen schaars is. Waterschap Aa en Maas wil daarom op 24 plaatsen in Oost-Brabant nieuwe stuwen bouwen. Ook Helmond staat op de lijst.

Het idee achter de maatregel is eenvoudig: water vasthouden wanneer het kan en afvoeren wanneer het moet. Een stuw maakt het mogelijk om het waterpeil in een beek of sloot te regelen. Tijdens droge perioden kan het water langer blijven staan, waardoor een groter deel de bodem in trekt en de grondwatervoorraad aanvult.

En dat extra beetje water kan deze zomer goed worden gebruikt. De droogte heeft Oost-Brabant inmiddels stevig in zijn greep. Sinds eind juni is op veel plaatsen nauwelijks regen van betekenis gevallen. De grondwaterstanden zijn gedaald en verschillende beken en sloten hebben nog maar weinig water of zijn deels drooggevallen.

De eerste zeven nieuwe stuwen komen in Asten, Someren en Deurne. De aanleg daarvan begint als eerste. Daarna volgen nog zeventien stuwen verspreid over een groter deel van het werkgebied van Aa en Maas.

Helmond behoort tot de gemeenten waar in deze tweede fase nieuwe stuwen zijn gepland. Ook Gemert-Bakel, Deurne, Asten, Someren, Laarbeek, Bernheze, Maashorst en Meierijstad komen aan bod.

Waar de Helmondse stuwen precies terechtkomen, is op dit moment nog niet definitief bekendgemaakt. Ook het aantal stuwen binnen de gemeentegrenzen staat nog niet openbaar vast. De locaties en ontwerpen worden samen met grondeigenaren en andere betrokkenen verder uitgewerkt.

Daarbij wordt onder meer gekeken naar de ligging van een beek of sloot, de gewenste waterstand en het risico dat het vasthouden van water op een andere plek juist voor overlast zorgt. Een stuw neerzetten is daardoor iets ingewikkelder dan simpelweg een schuif in een sloot plaatsen.

Hoewel de huidige droogte het nut van de maatregel duidelijk zichtbaar maakt, moeten de nieuwe stuwen ook tijdens natte perioden hun werk doen. Wanneer veel regen valt, kan een stuw lager worden gezet zodat water sneller wordt afgevoerd.

Het waterschap probeert daarmee een watersysteem te krijgen dat beide kanten op kan: water langer bewaren als er te weinig is en voldoende ruimte creëren als er juist veel naar beneden komt.

Dat wordt steeds belangrijker doordat langere droge perioden worden afgewisseld met stevige regenbuien.

De timing van het project is opvallend. Juist deze zomer heeft het watersysteem in Oost-Brabant het zwaar. In juli en de eerste weken van augustus viel in grote delen van het gebied maar een fractie van de normale hoeveelheid regen.

Daardoor is niet alleen de bovenste laag van de bodem droog. Ook dieper in de grond is het vochttekort inmiddels duidelijk merkbaar. Op verschillende plaatsen heeft Aa en Maas bestaande stuwen daarom al zo hoog mogelijk gezet om het water dat er nog is niet onnodig te laten wegstromen.

Nieuwe stuwen lossen een droge zomer niet in één klap op. Ze vormen vooral een extra mogelijkheid om het water dat wél valt slimmer te gebruiken.

Het volledige project telt 24 stuwen. Aa en Maas wil de werkzaamheden in twee fasen uitvoeren. De voorbereiding van de tweede fase, waar Helmond onder valt, loopt al.

Als alles volgens planning verloopt, moeten alle 24 stuwen in het voorjaar van 2027 zijn geplaatst.

Voor Helmond wordt de komende periode vooral interessant waar de nieuwe stuwen precies terechtkomen. Pas wanneer de ontwerpen van de tweede fase definitief zijn, wordt duidelijk welke Helmondse beken en sloten straks een nieuwe waterrem krijgen.