Openbare toiletten in Helmond: gemeente kiest voor betere vindbaarheid in plaats van uitbreiding

HELMOND – Wie tijdens het winkelen of een bezoek aan de Helmondse binnenstad dringend naar het toilet moet, krijgt voorlopig geen extra gemeentelijke voorzieningen tot zijn beschikking. Het stadsbestuur vindt het bestaande aanbod voldoende en richt zich vooral op betere informatie over de locaties. Daarmee blijft de vraag bestaan of bezoekers ook buiten de reguliere openingstijden gemakkelijk een toegankelijk toilet kunnen vinden.

De beschikbaarheid van openbare toiletten staat opnieuw op de politieke agenda in Helmond. Aanleiding zijn schriftelijke vragen van PRO Helmond over het beperkte aantal voorzieningen en de toegankelijkheid daarvan. De partij maakt zich zorgen over inwoners die vanwege gezondheidsproblemen of andere omstandigheden afhankelijk zijn van een toilet in de directe omgeving.

Het gemeentebestuur ziet momenteel geen noodzaak om nieuwe openbare toiletten te realiseren. De aandacht gaat in plaats daarvan uit naar het beter benutten van bestaande voorzieningen en het verbeteren van de informatievoorziening aan inwoners en bezoekers.

Dat er ruimte voor verbetering bestaat, blijkt uit de landelijke ranglijst van het MDL Fonds. In 2025 eindigde Helmond op plaats 298, met een rapportcijfer van slechts 1,8. De gemeente behoort daarmee tot de laagst scorende gemeenten van Nederland.

Bij de beoordeling wordt niet uitsluitend gekeken naar het aantal beschikbare toiletten. Ook de toegankelijkheid, aanwezige voorzieningen en het gemeentelijke beleid tellen mee. Beschikbaarheid en kwaliteit bepalen ieder 40 procent van de score. De resterende 20 procent bestaat uit de beleidsmatige inzet van gemeenten.

Het onderwerp heeft bovendien een maatschappelijke kant. Landelijk blijft bijna een kwart van de mensen weleens thuis uit onzekerheid over de beschikbaarheid van een toilet. Vooral ouderen, zwangere vrouwen, gezinnen met jonge kinderen en mensen met maag-, darm- of blaasproblemen kunnen hierdoor worden beperkt in hun bewegingsvrijheid.

In de Helmondse binnenstad zijn verschillende locaties waar bezoekers gebruik kunnen maken van sanitaire voorzieningen. De Elzas Passage beschikt over een openbaar toilet. Daarnaast worden onder meer de bibliotheek, De Stadskamer en het politiebureau genoemd als locaties met toiletvoorzieningen. Ook stellen verschillende ondernemers hun toiletten beschikbaar.

Het bestaan van deze voorzieningen betekent echter niet dat ze op ieder moment toegankelijk zijn. Veel toiletten bevinden zich in gebouwen die aan vaste openingstijden gebonden zijn.

Vooral de Elzas Passage vormt daarbij een aandachtspunt. Het winkelcentrum sluit op de meeste werkdagen volgens de gepubliceerde reguliere openingstijden om 17.30 uur en in het weekend eerder. Daarmee is het toilet geen vanzelfsprekende oplossing voor mensen die later op de dag of tijdens avondactiviteiten in de binnenstad verblijven.

Juist op die momenten kunnen bezoekers van restaurants, evenementen en uitgaansgelegenheden behoefte hebben aan een toilet zonder daarvoor afhankelijk te zijn van een horecabezoek. Of het bestaande aanbod buiten winkeltijden voldoende dekking biedt, blijft een belangrijk aandachtspunt.

Om de beschikbare toiletten beter zichtbaar te maken, wil Helmond gebruikmaken van digitale toepassingen zoals WC Wijzer en HogeNood. Deze apps bieden overzichten van openbare en opengestelde toiletten en helpen gebruikers bij het vinden van een geschikte voorziening.

Daarbij kan onderscheid worden gemaakt tussen onder meer rolstoeltoegankelijke toiletten, locaties met een verschoontafel, openingstijden en eventuele gebruikskosten. Dat is belangrijk voor bezoekers die niet zomaar van elk toilet gebruik kunnen maken.

Een goede registratie van de bestaande voorzieningen kan ervoor zorgen dat inwoners en toeristen minder lang hoeven te zoeken. De bruikbaarheid van de apps staat of valt echter met actuele en volledige informatie. Een toilet dat wel op een digitale kaart staat, maar in de praktijk gesloten blijkt, biedt weinig uitkomst.

Een mogelijke aanvulling op het bestaande aanbod ligt bij lokale winkels en horecagelegenheden. Door meer toiletten open te stellen voor voorbijgangers kan de toegankelijkheid van het centrum verbeteren zonder dat de gemeente zelf nieuwe sanitaire voorzieningen hoeft te bouwen.

Ook landelijk wordt die mogelijkheid gestimuleerd. In april 2026 maakten het MDL Fonds en Koninklijke Horeca Nederland afspraken om de toegang tot horecatoiletten te verbeteren. Daarbij speelt een digitale toiletpas een rol, waarmee mensen die dringend een toilet nodig hebben bij deelnemende ondernemingen gemakkelijker terechtkunnen, ook zonder iets te bestellen.

Voor Helmond kan een dergelijke aanpak kansen bieden. Wel blijft medewerking van ondernemers noodzakelijk en moeten bezoekers duidelijk kunnen herkennen waar zij welkom zijn.

PRO Helmond beschouwt de aandacht voor betere vindbaarheid als een positieve ontwikkeling, maar blijft wijzen op de beperkte beschikbaarheid van toiletten buiten de reguliere openingstijden.

De discussie gaat daarmee verder dan de vraag hoeveel toiletten een stad heeft. Ook de spreiding, toegankelijkheid en openingstijden bepalen of inwoners daadwerkelijk gebruik kunnen maken van de voorzieningen.

Voorlopig kiest Helmond voor het verbeteren van de bestaande situatie, zonder uitbreiding van het aantal gemeentelijke toiletten. Of die aanpak voldoende is om de lage positie op de landelijke ranglijst te verbeteren en de binnenstad toegankelijker te maken, zal de komende periode moeten blijken.