Te vroeg de laatste bus of helemaal geen verbinding: Rover wil ervaringen van Helmonders horen

HELMOND – Naar het werk, op bezoek bij familie of 's avonds weer naar huis: voor wie geen auto heeft, is dat lang niet altijd vanzelfsprekend. Reizigersvereniging Rover gaat daarom onderzoeken welke reizen Nederlanders niet of nauwelijks meer met het openbaar vervoer kunnen maken. Ook ervaringen uit Helmond kunnen daarbij een interessant beeld opleveren, want juist in deze stad wordt gezocht naar manieren om wijken en stations beter met elkaar te verbinden.

Onder de naam ‘Van A naar Nergens’ verzamelt Rover ervaringen van mensen voor wie het openbaar vervoer geen serieus alternatief is. Het kan daarbij gaan om een ontbrekende verbinding, een bus die te weinig rijdt, een laatste rit die te vroeg vertrekt of een reis die financieel niet meer haalbaar is. De organisatie spreekt in dergelijke situaties van vervoersarmoede.

Dat begrip gaat verder dan alleen de vraag of ergens een bushalte staat. Een verbinding kan op papier aanwezig zijn, maar voor een reiziger alsnog weinig waarde hebben wanneer de bus niet rijdt op het moment dat die nodig is. Ook de afstand tot een halte, overstaptijden, fysieke beperkingen en de prijs van een reis kunnen bepalen of iemand daadwerkelijk mobiel is. https://www.rover.nl/doe-mee/meldpunt-van-a-naar-nergens

Dat dit vraagstuk ook in Helmond speelt, blijkt uit vragen die inwoners eerder dit jaar bij de gemeente neerlegden. Tijdens het participatietraject rond Helmond Centrum 2030 werd onder meer aandacht gevraagd voor de beperkte frequentie van bussen en het tijdstip waarop sommige verbindingen stoppen.

De gemeente wees er in haar reactie op dat zij zelf niet over de dienstregeling beslist. Voor reizen waarvoor geen reguliere bus beschikbaar is, werden onder meer Bravoflex en Taxbus genoemd als mogelijke alternatieven.

Daarmee raakt de lokale discussie precies aan de vraag die Rover nu landelijk stelt: niet hoeveel openbaar vervoer er op een kaart staat, maar of inwoners daarmee op het gewenste moment daadwerkelijk hun bestemming kunnen bereiken.

Helmond heeft met de stations Helmond, Helmond 't Hout, Helmond Brouwhuis en Helmond Brandevoort een opvallend sterke spoorstructuur voor een stad van deze omvang. Volgens de gemeentelijke OV-strategie ligt ongeveer twee derde van het woonoppervlak binnen 1,6 kilometer van een station.

Toch ziet de gemeente zelf dat het spoor alleen niet voldoende is. Juist het vervoer tussen woningen, wijken, bedrijventerreinen en die stations vormt een belangrijk onderdeel van de toekomstige OV-aanpak. Helmond stelt dat een traditioneel uitgebreid stadsbusnet vanwege de relatief korte afstanden in de stad niet overal rendabel is. Flexibel vervoer op aanvraag moet daarom een belangrijkere aanvullende rol krijgen.

Een voorbeeld daarvan is Bravoflex. Deze vervoersdienst rijdt in Helmond op aanvraag en brengt reizigers vanaf bushaltes naar een van de treinstations en weer terug. In onder meer Dierdonk, Brandevoort en Helmond-West zijn daarvoor extra haltes aangewezen. Ook op bedrijventerrein BZOB zijn Bravoflex-haltes aanwezig. https://www.bravo.info/reizen/ik-reis-met/bravoflex

Taxbus vormt daarnaast een deur-tot-deurvoorziening binnen Helmond en kan onder meer van belang zijn voor reizigers die niet gemakkelijk gebruik kunnen maken van andere vormen van vervoer.

Opvallend is dat de boodschap achter de actie van Rover sterk overeenkomt met de koers die Helmond zelf voor de komende jaren heeft vastgelegd.

In de eind 2025 gepresenteerde Strategie Openbaar Vervoer stelt de gemeente dat mobiliteit nodig is om deel te kunnen nemen aan werk, onderwijs, zorg en het sociale leven. Daarbij wordt nadrukkelijk aandacht gevraagd voor inwoners die minder mobiel zijn, minder digitaal vaardig zijn of financieel minder mogelijkheden hebben.

De gemeente ziet fijnmazig en vraagafhankelijk vervoer daarom niet uitsluitend als vervoersoplossing, maar ook als een sociaal vraagstuk.

Dat wordt de komende jaren belangrijker. Helmond groeit en vergrijst en wil tegelijkertijd de dominante positie van de auto terugdringen. Lopen en fietsen krijgen een belangrijkere positie, terwijl openbaar vervoer en deelmobiliteit een geloofwaardig alternatief voor de eigen auto moeten worden.

Ook regionaal staan grote veranderingen op stapel. De huidige busconcessie voor Zuidoost-Brabant, waar Helmond onder valt, loopt tot de zomer van 2029. Daarna begint een nieuwe concessie die tot 2042 moet lopen.

De provincie houdt daarbij rekening met een sterke groei van het busgebruik. Voor het openbaar vervoer in Zuidoost-Brabant is structureel extra geld voorzien en de verwachting is dat het aantal busreizigers gedurende de nieuwe concessieperiode fors kan toenemen. Het toekomstige netwerk moet niet uitsluitend aantrekkelijker worden voor woon-werkverkeer, maar ook voor mensen die reizen voor sociale of recreatieve doeleinden.

Helmond heeft daarnaast samen met andere gemeenten in het oosten van de regio uitgesproken dat het wil aansluiten op een hoogwaardig regionaal busnetwerk. In dat toekomstbeeld staan een hogere treinfrequentie, betere regionale busverbindingen, betaalbaarheid en fijnmazig vervoer voor mensen die niet voldoende geholpen zijn met de grote OV-lijnen centraal. Helmond wordt daarbij specifiek genoemd als plek waar verder kan worden geëxperimenteerd met vervoer op aanvraag.

Al die plannen zeggen echter nog weinig over de reiziger die vandaag voor een praktisch probleem staat. Wie 's avonds geen geschikte verbinding meer heeft, een halte niet zelfstandig kan bereiken of de kosten niet kan dragen, heeft weinig aan een toekomstplan voor 2040.

Precies die dagelijkse situaties wil Rover boven tafel krijgen. De organisatie wil de verzamelde ervaringen gebruiken om landelijke en provinciale politici duidelijk te maken waar het openbaar vervoer in de praktijk tekortschiet. Aan het meldpunt is ook een petitie gekoppeld waarin wordt gevraagd te investeren in goed en betaalbaar duurzaam vervoer.

Voor Helmond kunnen de resultaten extra interessant zijn. De stad heeft de ambitie om openbaar vervoer en flexibel vervoer een grotere rol te geven terwijl de auto minder dominant wordt. Of dat lukt, zal uiteindelijk niet alleen blijken uit het aantal nieuwe lijnen, haltes of mobiliteitshubs, maar vooral uit een veel eenvoudigere vraag: kan een Helmonder zonder auto daadwerkelijk komen waar hij of zij moet zijn?