Van frietkar tot levensmissie: Franky en Coen krijgen Oekraïense onderscheiding

HELMOND – Wat in 2022 begon met een frietkar aan de Pools-Oekraïense grens is uitgegroeid tot een omvangrijke humanitaire operatie. Helmonder Franky van Hintum en Coen van Oosten uit Waspik ontvangen zondag 20 september de Oekraïense Orde van Sint-Panteleimon voor hun jarenlange inzet voor slachtoffers van de oorlog.

De onderscheiding wordt ook wel de medische Oscar van Oekraïne genoemd. De Orde van Sint-Panteleimon kent een lange geschiedenis en wordt toegekend aan mensen en organisaties die zich uitzonderlijk inzetten voor gezondheid, menselijkheid en hulp aan de Oekraïense bevolking. Sinds de Russische invasie is er nadrukkelijk ook ruimte om buitenlandse hulpverleners en organisaties te onderscheiden die Oekraïne ondersteunen. Franky en Coen behoren dit jaar tot die groep.

Daarmee krijgt een initiatief dat vier jaar geleden bijzonder eenvoudig begon een officiële erkenning. Kort na de Russische invasie besloten de twee Brabanders in 2022 hun frietwagen achter de auto te hangen en naar de grens met Oekraïne te rijden. Hun oorspronkelijke plan was vooral praktisch: warme friet en snacks uitdelen aan mensen die halsoverkop hun land hadden moeten verlaten.

Het bleef niet bij die eerste reis.

Naarmate de oorlog voortduurde, trokken Franky en Coen steeds verder Oekraïne binnen. De frietwagen ging mee naar plaatsen die zwaar door de oorlog waren getroffen en uiteindelijk ook naar gebieden dicht bij het front.

Inmiddels vormt het bakken van friet nog maar een deel van hun werkzaamheden. De stichting achter de twee Brabanders brengt voedsel, medische materialen en andere hulpgoederen naar Oekraïne, ondersteunt ziekenhuizen en andere hulporganisaties en helpt inwoners uit gevaarlijke gebieden te evacueren.

Daarbij wordt gewerkt met gepantserde voertuigen. Mensen die soms lange tijd in dorpen dicht bij het front hebben vastgezeten, worden naar veiliger gebied gebracht. Een deel van hen komt vervolgens terecht in The Holland House in Dnipro.

Dat opvanghuis is inmiddels een van de vaste onderdelen van hun hulpverlening geworden. Mensen die huis en bezittingen zijn kwijtgeraakt of uit zwaar getroffen gebieden zijn geëvacueerd, kunnen er tijdelijk verblijven terwijl wordt gezocht naar een meer permanente oplossing. Inmiddels wordt bovendien gewerkt aan een tweede Holland House in het westen van Oekraïne, tussen Ternopil en Khmelnytsky.

De werkzaamheden brachten Franky en Coen de afgelopen jaren zelf verschillende keren in levensgevaar.

In juni 2023 zaten ze in een restaurant in Kramatorsk toen het gebouw door een Russische raket werd getroffen. De twee Nederlanders overleefden de aanval en liepen lichte verwondingen op. Bij de aanval kwamen meerdere mensen om het leven.

Een nieuwe klap volgde in oktober 2025. Twee mensen uit hun directe Oekraïense team, Alyona en Zhenya, kwamen om bij een droneaanval. Zij waren nauw betrokken bij het werk rond The Holland House en de missies van de Nederlanders. Ondanks dat verlies werd besloten de hulpverlening voort te zetten.

Ook in 2026 zijn Franky en Coen meerdere keren naar Oekraïne gegaan. Eind augustus begon opnieuw een missie richting het frontgebied. Naast hulpverlening stond daarbij ook het tweede opvanghuis op het programma en werd opnieuw een vakantie georganiseerd voor kinderen uit oorlogsgebieden.

De twee Brabanders proberen ondertussen ook in Nederland aandacht voor de oorlog vast te houden. Hun werkzaamheden werden vastgelegd in de documentaire Patatje Oorlog en later in de televisieserie Franky en Coen: Patatje Hoop.

In die serie is niet alleen de inmiddels bekende frietwagen te zien. Ook evacuaties, hulptransporten en het werk in The Holland House maken er onderdeel van uit. Een vierde seizoen van Patatje Hoop staat voor dit najaar gepland.

De schaal waarop Franky en Coen werken is daardoor nauwelijks meer te vergelijken met hun eerste reis in maart 2022. De stichting organiseert transporten, beschikt over voertuigen in Oekraïne, werkt samen met lokale hulpverleners en ondersteunt projecten uiteenlopend van opvang en medische hulp tot vakanties voor kinderen uit oorlogsgebieden.

En toch is de oorspronkelijke frietwagen nooit verdwenen.

Waar mogelijk wordt nog altijd gebakken. Niet omdat een portie friet de oorlog verandert, maar omdat juist zo'n klein moment voor iemand die maanden tussen luchtalarmen, bombardementen en onzekerheid leeft even iets normaals kan betekenen.

De uitreiking van de Orde van Sint-Panteleimon op zondag 20 september vormt daarmee een bijzonder moment in een missie die nooit bedoeld was om jaren te duren. 

Een eindpunt lijkt de onderscheiding echter allerminst. De oorlog duurt voort, de opvanglocaties blijven nodig en vanuit Nederland vertrekken nog altijd hulpgoederen richting Oekraïne.

Vier jaar geleden reden twee Brabantse frietbakkers met een kar vol snacks naar de grens omdat ze iets wilden doen. Inmiddels evacueren ze burgers, runnen ze opvanglocaties en rijden ze met hulpgoederen door een land in oorlog.

Het frietje bleef. Alleen de missie eromheen werd steeds groter.