Websites komen weer online na grote PHP-storing: Helmond ontkomt grotendeels, maar niet zonder hinder

HELMOND – Na een dag waarop tal van websites in Nederland uit voorzorg werden uitgeschakeld, komt de digitale dienstverlening woensdagavond langzaam weer op gang. Ernstige beveiligingslekken in de programmeertaal PHP zorgden voor problemen bij gemeenten, ziekenhuizen, onderwijsinstellingen en culturele organisaties. Ook in Helmond waren de gevolgen merkbaar. Zo werd de kaartverkoop bij De Cacaofabriek verstoord en was gemeentelijke raadsinformatie tijdelijk niet toegankelijk. De website van de gemeente Helmond zelf bleef wel de hele dag bereikbaar.

De omvangrijke digitale ontregeling begon woensdagochtend nadat beveiligingsinstanties waarschuwden voor twee kritieke kwetsbaarheden in PHP. Deze programmeertaal wordt wereldwijd gebruikt voor het functioneren van websites en online toepassingen.

Omdat de kwetsbaarheden mogelijk misbruikt kunnen worden om toegang te krijgen tot computersystemen, besloten veel organisaties hun websites uit voorzorg offline te halen. In de loop van woensdagmiddag kwamen beveiligingsupdates beschikbaar, waarna steeds meer websites weer konden worden ingeschakeld.

Ook de culturele sector werd geraakt door de digitale problemen. Bij De Cacaofabriek in Helmond was woensdag de ticketverkoop tijdelijk verstoord. Bezoekers konden daardoor niet op de gebruikelijke manier kaarten aanschaffen voor films, concerten en andere activiteiten.

De problemen waren vooral vervelend voor bezoekers die online een voorstelling wilden reserveren. De Cacaofabriek maakt voor een belangrijk deel van de kaartverkoop gebruik van een extern ticketsysteem.

Of de ticketverkoop woensdagavond alweer volledig functioneerde, kon nog niet worden vastgesteld. Evenmin is bevestigd of de verstoring rechtstreeks werd veroorzaakt door de beveiligingslekken in PHP.

Er zijn geen aanwijzingen dat geplande voorstellingen als gevolg van de problemen zijn geannuleerd.

Opvallend genoeg bleef de website van de gemeente Helmond tijdens de landelijke problemen gewoon bereikbaar. Daarmee vormde Helmond woensdag een uitzondering in Zuidoost-Brabant, waar veel andere gemeenten hun websites tijdelijk hadden uitgeschakeld.

De gemeente maakte bekend dat de kwetsbare onderdelen van PHP waarvoor was gewaarschuwd, niet worden gebruikt op helmond.nl. Daardoor was het niet noodzakelijk om de volledige gemeentelijke website uit voorzorg af te sluiten.

Dat betekende echter niet dat alle digitale dienstverlening probleemloos verliep. Inwoners konden problemen ondervinden bij het inloggen met DigiD, dat ook landelijk door de veiligheidsmaatregelen werd geraakt.

De gemeente blijft de ontwikkelingen volgen en adviseert inwoners een digitale handeling later opnieuw te proberen wanneer het inloggen niet lukt.

Hoewel de gemeentelijke website beschikbaar bleef, werd ook Helmond getroffen door de tijdelijke uitschakeling van het raadsinformatiesysteem NotuBiz.

Dit platform wordt door meer dan honderd overheidsorganisaties gebruikt om vergaderstukken, politieke agenda's, besluiten en andere officiële documenten beschikbaar te stellen.

De leverancier besloot het systeem woensdag uit voorzorg offline te halen. Hierdoor was ook de raadsinformatie van Helmond tijdelijk niet toegankelijk.

Hetzelfde gebeurde bij verschillende andere Brabantse gemeenten, waaronder Eindhoven, Tilburg, Breda en Den Bosch. Ook de waterschappen Aa en Maas en De Dommel werden hierdoor getroffen.

Er zijn geen aanwijzingen dat bij NotuBiz daadwerkelijk is ingebroken. Wanneer alle functies van het raadsinformatiesysteem in Helmond weer volledig beschikbaar zijn, is nog niet bevestigd.

In het nabijgelegen Eindhoven waren de gevolgen woensdag aanzienlijk groter. De gemeentelijke website ging tijdelijk uit de lucht, evenals websites en digitale diensten van verschillende andere organisaties.

Ook onderwijsinstellingen als Summa en de Technische Universiteit Eindhoven namen voorzorgsmaatregelen. Daarnaast schakelde het Catharina Ziekenhuis zijn website tijdelijk uit.

Het ziekenhuis maakte woensdagavond bekend dat de website en het patiëntenportaal weer beschikbaar zijn. De reguliere patiëntenzorg is tijdens de problemen doorgegaan.

Ook de website van de gemeente Eindhoven was woensdagavond weer bereikbaar.

In de culturele sector ondervond onder meer poppodium Effenaar hinder. De website was tijdelijk niet bereikbaar, maar functioneerde later op de avond weer.

De belangrijkste ontwikkeling van woensdagmiddag was het beschikbaar komen van beveiligingsupdates voor PHP.

Het Nationaal Cyber Security Centrum meldde dat met de updates de twee kritieke kwetsbaarheden kunnen worden verholpen. Organisaties die gebruikmaken van kwetsbare software moeten de updates installeren voordat hun systemen weer veilig toegankelijk zijn.

Daarmee is het grootste gevaar voor bijgewerkte systemen weggenomen. Toch betekent het verschijnen van een beveiligingsupdate niet dat alle getroffen websites onmiddellijk opnieuw functioneren.

Websitebeheerders moeten eerst controleren of de nieuwe software goed werkt en of alle onderdelen voldoende beveiligd zijn.

Ook systemen die afhankelijk zijn van externe leveranciers kunnen daardoor langer onbereikbaar blijven.

Woensdagavond is het herstel van de digitale dienstverlening duidelijk op gang gekomen. Steeds meer gemeentelijke websites, ziekenhuizen en andere organisaties zijn opnieuw bereikbaar.

Voor inwoners van Helmond zijn de directe gevolgen relatief beperkt gebleven. De gemeentelijke website bleef beschikbaar, terwijl vooral externe diensten zoals DigiD en het raadsinformatiesysteem hinder konden ondervinden.

Bij De Cacaofabriek werd daarnaast duidelijk dat ook het culturele leven afhankelijk is van goed functionerende digitale systemen.

Het is nog niet bekend wanneer alle getroffen diensten in Helmond en de rest van Zuidoost-Brabant weer volledig functioneren.

De gebeurtenissen van woensdag laten zien hoe een beveiligingsprobleem in een wereldwijd gebruikte programmeertaal binnen enkele uren grote gevolgen kan hebben voor het dagelijkse leven. Van het raadplegen van gemeentelijke documenten tot het kopen van een kaartje voor de bioscoop: ook in Helmond bleek hoe kwetsbaar digitale dienstverlening kan zijn.