Wie bij wijnbouw vooral denkt aan Zuid-Limburg, Frankrijk of Italië, hoeft vanuit Helmond verrassend genoeg helemaal niet zo ver te reizen. Rond de stad liggen verschillende wijngaarden waar Brabantse druiven worden verbouwd en eigen wijn wordt gemaakt. In september kunnen liefhebbers bij meerdere wijnboeren bovendien zelf tussen de wijnranken rondlopen.
Helmond staat niet direct bekend als wijnstad. Toch begint op nog geen vijftien kilometer afstand van de stad al een serieus wijngebied. Richting De Peel, Sint-Oedenrode en verder naar de Meierij zijn verschillende wijnbouwers actief. Sommige bedrijven bestaan al tientallen jaren, terwijl andere pas gedurende de afgelopen tien jaar zijn ontstaan.
Dat sluit aan bij de ontwikkeling van de Nederlandse wijnbouw. De oogst van 2025 was afkomstig van ongeveer 220 wijngaarden, die samen circa 350 hectare beslaan. Er werd dat jaar 11.752 hectoliter wijn geproduceerd, omgerekend ruim anderhalf miljoen flessen. Daarmee leverde 2025 ongeveer tweemaal zoveel wijn op als het tegenvallende jaar ervoor.
Biologische wijn uit De Rips
De meest uitgesproken Peelwijn wordt gemaakt bij Wijngaard By Ypma in De Rips. Hans Ypma begon er in 2018 met een halve hectare druivenstokken. Een jaar later werd het areaal uitgebreid tot twee hectare.
Op de voormalige boerenlocatie groeien onder meer Johanniter, Muscaris, Souvignier Gris en Sauvignac. De wijngaard is biologisch gecertificeerd en produceert inmiddels verschillende eigen wijnen, waaronder witte wijn, mousserende wijn en oranjewijn. Een deel van de wijnen viel de afgelopen jaren ook in de prijzen bij de Wijnkeuring van de Lage Landen.
Voor Helmonders die Nederlandse wijn van dichtbij willen ontdekken, is zondag 13 september een interessant moment. By Ypma opent dan tussen 11.00 en 17.00 uur de wijngaard voor publiek. Iedere dertig minuten wordt een rondleiding gehouden, bezoekers kunnen druiven en wijn proeven en er zijn lokale kramen en livemuziek.
Van melkveehouderij naar druiven
De wijngaard in De Rips heeft bovendien een opvallend agrarisch verhaal. Op dezelfde plek werd tientallen jaren een melkveebedrijf gerund. Nadat daarmee werd gestopt, kreeg de grond een compleet nieuwe bestemming.
De ontwikkeling is nog niet afgerond. Er zijn plannen om de recreatieve kant van het bedrijf verder uit te breiden. De gemeente Gemert-Bakel sprak eerder in principe steun uit voor een ontwikkeling waarbij de locatie zich verder kan concentreren op de wijngaard, rondleidingen, kleinschalige proeverijen en de verkoop van eigen wijn.
Daarmee past het bedrijf in een bredere ontwikkeling op het Brabantse platteland: agrarische ondernemers zoeken naar nieuwe producten en verdienmodellen, terwijl streekproducten en recreatie steeds vaker worden gecombineerd.
Al sinds 1985 wijn bij Sint-Oedenrode
Aan de andere kant van Helmond ligt Domaine Les Damianes in Sint-Oedenrode. Deze wijngaard behoort tot de oudere wijnbedrijven in de regio.
De eerste wijnstokken werden er in 1985 geplant. Na verschillende uitbreidingen groeide het domein tot ongeveer 1,5 hectare. Inmiddels is de derde generatie bij het bedrijf betrokken. Er worden onder meer Riesling, Regent en Dornfelder verbouwd. De eerste eigen oogst leverde begin jaren negentig ongeveer negenhonderd flessen op.
Les Damianes is gedurende de zomermaanden op zaterdag toegankelijk. Tijdens de landelijke Wijngaarden Open Dagen is er op zaterdag 26 september tussen 13.00 en 17.00 uur nog een extra gelegenheid om rond te kijken. Bezoekers kunnen door de wijngaard wandelen en op het terras een lokale wijn drinken.
Slapen tussen de wijnranken
Nog wat verder richting Schijndel ligt Kampeer en wijnboerderij Winery & Herbs. Daar wordt wijnbouw gecombineerd met een camping, kruidentuin, streekwinkel en terras.
De wijngaard werd in 2010 aangelegd en is opvallend vormgegeven als een labyrint. Er groeien verschillende witte en blauwe druivenrassen, waarvan ter plaatse wijn wordt gemaakt. Bezoekers kunnen er normaal gesproken al terecht voor proeverijen en rondleidingen.
Op zondag 20 september houdt het bedrijf van 11.00 tot 17.00 uur een Open Wijndag. Rondleidingen en het bezoek zijn gratis en vooraf aanmelden is volgens de organisatie niet nodig. Tijdens de rondleiding wordt uitleg gegeven over zowel het telen van druiven als het maken van wijn.
Wijn uit Soerendonk
Ten zuiden van Helmond is Wijngoed Zurrick in Soerendonk een andere regionale wijnmaker. Het domein werd in 2017 aangelegd. Bij de start gingen ongeveer 1.200 druivenplanten de grond in.
De wijngaard is inmiddels gegroeid tot ongeveer een hectare. Er worden onder meer Johanniter, Souvignier Gris, Solaris, Muscaris, Cabernet Cantor en Cabernet Cortis geteeld. De jaarlijkse productie ligt rond de 2.200 flessen. Bezoekers kunnen er op afspraak terecht voor een rondleiding en uitleg over wijnbouw en wijnmaken.
Twintigduizend wijnstokken
Wie vanuit Helmond ongeveer een half uur richting Sint-Michielsgestel rijdt, komt bij een van de grotere wijnbouwbedrijven in deze hoek van Brabant: Wijngoed Wolf.
Laura de Hollander en Bas Klerx begonnen er in 2016. Inmiddels staan op 5,5 hectare ongeveer 20.000 druivenstokken. Daarbij wordt een combinatie gebruikt van bekende Europese druiven als Pinot Noir en Pinot Gris en nieuwere rassen als Souvignier Gris, Johanniter, Sauvignac en Cabernet Cortis.
Het bedrijf heeft behalve een wijngaard ook een eigen wijnkelder. Op zaterdagmiddag worden na reservering rondleidingen gehouden waarbij bezoekers eerst de wijngaard bekijken, vervolgens de kelder bezoeken en daarna verschillende wijnen kunnen proeven.
Nederlandse druif profiteert van veranderingen
Dat wijnbouw in deze omgeving inmiddels mogelijk is, heeft verschillende oorzaken. Nieuwe druivenrassen zijn beter geschikt voor een noordelijk klimaat en zijn vaak minder gevoelig voor schimmelziekten. Daarnaast spelen warmere groeiseizoenen een rol.
Toch blijft Nederlandse wijnbouw grillig. Nachtvorst in het voorjaar, veel regen tijdens de bloei of juist slecht weer rond de oogst kunnen grote gevolgen hebben. Dat bleek in 2024, toen de nationale productie terugviel naar 5.684 hectoliter. Een jaar later waren de omstandigheden veel gunstiger en kwam de productie uit op 11.752 hectoliter.
Helmond midden tussen verschillende wijngebieden
Helmond zelf staat niet op de deelnemerslijst van de Wijngaarden Open Dagen van dit jaar, maar inwoners hoeven daarvoor nauwelijks de regio uit. De Rips doet op 13 september mee, Schijndel volgt op 20 september en Sint-Oedenrode op 26 september.
Daarmee ontstaat rond Helmond langzamerhand een opmerkelijke verzameling wijnbedrijven. De schaal is nog niet te vergelijken met traditionele wijnstreken, maar voor een fles wijn van Brabantse bodem hoeft een Helmonder inmiddels niet verder te zoeken dan de eigen achtertuin van de Peel en de Meierij.