Jazz in Catstown vult Helmond opnieuw met muziek

HELMOND – Van traditionele dixieland tot latin, funk, fusion en jazzrock. Jazz in Catstown bracht dit weekeinde opnieuw muziek naar straten, pleinen en terrassen in het centrum van Helmond. Het evenement kan terugkijken op een lange geschiedenis in de stad en probeert na zijn comeback weer uit te groeien tot een groot stadsfestival.

Wie zaterdag en zondag door het centrum liep, kon nauwelijks om Jazz in Catstown heen. Op verschillende locaties stonden bands op het podium, terwijl mobiele orkesten door de binnenstad trokken. Daarmee werd voortgeborduurd op een formule die al tientallen jaren bij het Helmondse festival hoort.

Jazz in Catstown is namelijk bepaald geen nieuwkomer op de evenementenkalender. In 2013 werd al de 31e editie gehouden. Ook toen trokken jazzorkesten door de binnenstad en maakten de zogenoemde streetparades onderdeel uit van het programma.

Dat de muziek al veel langer bij Helmond hoort, is zelfs terug te vinden in de collectie van Museum Helmond. Het museum bezit een gouache uit 1998 waarop Jazz in Catstown op het Havenplein is vastgelegd. Daarmee is het festival niet alleen onderdeel van de evenementengeschiedenis van de stad, maar inmiddels ook van haar culturele erfgoed.

Na tientallen edities verdween Jazz in Catstown enige tijd uit zijn vertrouwde vorm. De afgelopen jaren is het evenement bezig aan een terugkeer. In 2022 stond opnieuw een volwaardig festivalweekeinde in het centrum op het programma, met rondtrekkende jazzorkesten, jamsessies en optredens bij verschillende horecazaken.

Daarna werd verder gebouwd. In 2023 was onder anderen saxofonist Hans Dulfer in Helmond te gast en werd ook jong talent op het hoofdpodium geprogrammeerd. De organisatie spreekt inmiddels zelf nadrukkelijk over een comeback en heeft de ambitie om Jazz in Catstown weer te laten uitgroeien tot het grote evenement dat het vroeger was.

De editie van 2026 past in die ontwikkeling. Het festival vond plaats op 15 en 16 augustus en was opnieuw gratis toegankelijk. Op verschillende plekken in het centrum werd muziek gemaakt, waarbij de programmering aanzienlijk breder was dan alleen traditionele jazz.

Die verbreding is misschien wel een van de grootste verschillen met het beeld dat veel mensen nog van een klassiek jazzfestival hebben.

Naast dixieland, swing en bigbandmuziek waren er dit jaar ook latin rock, afrofunk, jazzfusion, gypsy jazz, blues, soul en invloeden uit hiphop en wereldmuziek te horen. Onder meer Balboa Afrojazz, Fuente del Ritmo, The Southern Pearl Jazz Band, verschillende streetbands en bigbandformaties stonden op het programma.

Daarmee probeert Jazz in Catstown niet uitsluitend de traditionele jazzliefhebber te bedienen. Het festival zoekt nadrukkelijk de verbinding met andere muziekstromingen en met een publiek dat jazz misschien niet direct als eerste keuze ziet.

Juist daar ontstaat echter een opmerkelijk contrast.

Hoewel het tijdens het weekeinde op verschillende plekken druk was, lag de gemiddelde leeftijd van het publiek zichtbaar hoger. Dat hoeft op zichzelf geen probleem te zijn voor een festival met een lange traditie, maar de organisatie investeert wel in talentontwikkeling en het aantrekken van jongere muzikanten.

Ook het programma van Jazz in Catstown zelf laat dat zien. The Southern Pearl Jazz Band bestaat bijvoorbeeld uit een relatief jonge generatie muzikanten die juist traditionele New Orleans-jazz, swing en dixieland speelt. Dat een jonge band kiest voor een muziekstijl waarvan de oorsprong meer dan een eeuw teruggaat, maakt duidelijk dat leeftijd en muziekgenre niet noodzakelijk aan elkaar gekoppeld zijn.

Daarnaast heeft Jazz in Catstown de afgelopen jaren vaker geprobeerd jong talent ruimte te geven. In 2023 stond bijvoorbeeld The Young Ones in Jazz op het hoofdpodium.

De vraag is daarom niet zozeer of jongeren nog jazz spelen, maar hoe een stadsfestival die jonge muzikanten weet te bereiken en aan het evenement kan verbinden.

Daarmee staat Jazz in Catstown ruim vier decennia na de eerste reeks edities op een interessant punt in zijn geschiedenis.

Aan de ene kant is er een trouwe generatie bezoekers die het evenement nog kent uit de jaren waarin grote jazzfestivals een vanzelfsprekend onderdeel van de zomerse evenementenkalender waren. De naam Jazz in Catstown heeft daardoor in Helmond een historische betekenis die veel nieuwe evenementen niet hebben.

Aan de andere kant moet een festival dat opnieuw wil groeien ook een publiek bereiken dat die geschiedenis niet zelf heeft meegemaakt.

De programmering lijkt daar inmiddels op aangepast. Jazz in Catstown anno 2026 is veel breder dan een verzameling dixielandorkesten. Funk, rock, latin, blues, wereldmuziek en moderne jazz staan naast de traditionele stromingen.

De volgende stap is om die muzikale vernieuwing ook terug te zien in de samenstelling van het publiek en bij activiteiten voor nieuw talent.

Dat maakt de matige belangstelling voor één jongerenworkshop niet tot een bewijs dat jazz bij jongeren geen toekomst heeft. Daarvoor stonden er dit weekeinde juist te veel voorbeelden van jongere muzikanten op de podia.

Het laat wel zien waar voor Jazz in Catstown een van de uitdagingen ligt als het evenement zijn oude positie in Helmond wil heroveren: niet alleen voortbouwen op een geschiedenis van tientallen jaren, maar ervoor zorgen dat ook een nieuwe generatie zich die traditie eigen maakt.