Senioren Harmonie Helmond begint op nieuwe plek aan strijd tegen ledenverlies

HELMOND – Na ruim vier decennia aan de Azalealaan heeft Senioren Harmonie Helmond een nieuwe muzikale thuisbasis gevonden. Het orkest repeteert voortaan in het gebouw van Koninklijke Stadsharmonie Phileutonia aan de Kanaaldijk. De verhuizing geeft de vereniging nieuwe energie, maar kan niet verhullen dat er tegelijkertijd een veel grotere uitdaging wacht. Het aantal muzikanten is in anderhalf jaar tijd fors teruggelopen.

Voor Senioren Harmonie Helmond betekent de overstap meer dan alleen het verwisselen van repetitieruimte. Sinds de oprichting in 1982 was de vereniging vrijwel onafgebroken verbonden aan het TOV-gebouw aan de Azalealaan. Na 44 jaar komt daarmee een einde aan een bijzonder lange periode op dezelfde locatie.

Aanleiding voor het vertrek waren verschillen van inzicht over het gebruik van de oude repetitieruimte en de manier waarop die werd beheerd. Van een conflict of plotselinge breuk is volgens de vereniging geen sprake. De betrokken partijen hebben uiteindelijk besloten ieder hun eigen weg te gaan.

De zoektocht naar een alternatief bracht SHH bij een van de bekendste muziekverenigingen van Helmond. De in 1850 opgerichte Koninklijke Stadsharmonie Phileutonia beschikt aan de Kanaaldijk over een eigen verenigingsgebouw en heeft binnen de Helmondse muziekwereld een gevestigde naam.

Voor de seniorenharmonie biedt die omgeving praktische voordelen. Instrumenten en andere voorzieningen zijn er al aanwezig en de repetitieruimte wordt als prettiger en huiselijker ervaren. Ook akoestisch maakt de nieuwe zaal een andere indruk dan de voormalige ruimte aan de Azalealaan.

Daarnaast hoopt het orkest te profiteren van de grotere zichtbaarheid van de locatie. Phileutonia telt ruim tweehonderd leden en huisvest verschillende muzikale gezelschappen. Voor SHH kan de aanwezigheid op zo'n herkenbare muziekplek helpen om opnieuw onder de aandacht te komen bij muzikanten uit Helmond en omgeving.

Dat is geen overbodige luxe. Senioren Harmonie Helmond telt momenteel 26 muzikanten. Anderhalf jaar geleden waren dat er nog ongeveer 36. Daarmee is in relatief korte tijd ruim een kwart van de bezetting verdwenen.

Tijdens de eerste repetitie aan de Kanaaldijk waren 24 van de 26 leden aanwezig. Dat is aanzienlijk meer dan tijdens verschillende recente repetities op de oude locatie. De eerste signalen na de verhuizing zijn daarmee positief, maar het bestuur beseft dat een goede opkomst alleen het onderliggende probleem niet oplost.

Bij een seniorenorkest speelt leeftijd onvermijdelijk een rol. Leden vallen weg door ziekte, overlijden of doordat het lichamelijk steeds moeilijker wordt om een instrument te blijven bespelen. Daarnaast zijn verschillende muzikanten actief bij meerdere orkesten. Wanneer optredens samenvallen, is SHH daardoor niet altijd verzekerd van een volledige bezetting.

Voor concerten kan incidenteel een beroep worden gedaan op invallers. Structureel biedt dat echter geen oplossing. Een harmonie heeft voor zijn klank een evenwichtige verdeling van houtblazers, koperblazers en slagwerk nodig. Het verdwijnen van enkele muzikanten kan daardoor veel grotere gevolgen hebben dan alleen een lager totaal aantal leden.

De situatie in Helmond staat niet op zichzelf. Nederlandse amateurkunstverenigingen noemen het vinden en behouden van leden steeds vaker als een van hun belangrijkste zorgen. In de landelijke VerenigingsMonitor 2024 geeft bijna twee derde van de onderzochte verenigingen aan problemen te ervaren rond ledenwerving en vergrijzing.

Tegelijkertijd blijkt uit hetzelfde onderzoek dat ontmoeting en gezelligheid juist tot de belangrijkste redenen behoren waarom mensen zich bij een culturele vereniging aansluiten. Precies daar ziet SHH kansen.

Het orkest richt zich nadrukkelijk niet op wedstrijden of concoursen. Muzikaal zo goed mogelijk spelen blijft het uitgangspunt, maar zonder de prestatiedruk die bij andere orkesten soms een grotere rol speelt. Het gezamenlijke plezier staat centraal.

Daarbij probeert de vereniging af te rekenen met het beeld dat een seniorenorkest hoofdzakelijk traditionele blaasmuziek of polka's speelt. Het repertoire loopt uiteen van klassieke muziek en marsen tot popmuziek en Latijns-Amerikaanse nummers. Ook moderne arrangementen, waaronder muziek als Havana, vinden inmiddels hun weg naar de lessenaar.

Binnen de vereniging wordt ondertussen gezocht naar manieren om de onderlinge band verder te versterken. Meer activiteiten buiten repetities en concerten zouden daarbij kunnen helpen. Ook samenwerking met andere muziekverenigingen en gezamenlijke concerten worden gezien als mogelijkheden om nieuwe muzikanten kennis te laten maken met het orkest.

Dergelijke uitwisselingen zijn voor SHH niet nieuw. De harmonie speelde eerder samen met verschillende seniorenorkesten en andere muziekgezelschappen binnen en buiten de regio. Die contacten kunnen in de huidige situatie extra belangrijk worden.

Voor nieuwe leden geldt een minimumleeftijd van vijftig jaar. Ervaring met een harmonie- of fanfareorkest is vanzelfsprekend welkom, maar vooral het opnieuw willen maken van muziek in verenigingsverband is belangrijk.

Daarmee begint aan de Kanaaldijk eigenlijk een tweede opdracht. De verhuizing zelf is achter de rug, maar de komende maanden moeten duidelijk maken of de nieuwe omgeving ook daadwerkelijk kan bijdragen aan herstel van het ledenbestand.

Een eerste gelegenheid om zich aan een breed publiek te presenteren volgt al snel. Op zondag 30 augustus staat Senioren Harmonie Helmond op het programma van de Carat Concerten in stadswandelpark De Warande. Die gratis zondagmiddagconcerten worden sinds 1995 in het Carat-Paviljoen gehouden en trekken uiteenlopende muziekgezelschappen uit Helmond en de regio.

Voor SHH wordt dat optreden meer dan een regulier concert. Na 44 jaar op dezelfde repetitielocatie begint het orkest aan een nieuw hoofdstuk. De repetitieruimte is gevonden. Nu zijn vooral nieuwe muzikanten nodig om die ruimte ook in de toekomst gevuld te houden.