Helmond grijpt in op verkeersveiligheid: wegen op de schop en vaker 30 kilometer per uur

HELMOND – Terwijl verkeersfrustratie en risicovol rijgedrag onder Nederlandse automobilisten veel voorkomen, probeert Helmond de kans op ongelukken ook letterlijk op straat te verkleinen. De gemeente verandert de komende jaren de inrichting van verschillende wegen, breidt 30-kilometerzones uit en pakt gevaarlijke oversteekplaatsen en schoolroutes aan. Dat gebeurt tegen de achtergrond van een hoog aantal geregistreerde verkeersongevallen in de stad.

De meest recente volledig beschikbare landelijke ongevalsregistratie laat zien dat in 2024 in Helmond 527 verkeersongevallen werden geregistreerd. Daarmee lag het aantal hoger dan in de jaren daarvoor en op het hoogste niveau sinds 2014. Bij 69 ongevallen was sprake van letsel.

De cijfers staan niet op zichzelf. De gemeente constateerde eerder al dat de verkeersveiligheid onder druk staat en heeft daarom een meerjarige aanpak opgesteld. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar controles, voorlichting en het gedrag van weggebruikers. Ook de inrichting van straten en wegen moet veranderen.

Dat is van belang omdat snelheid en de vormgeving van een weg sterk met elkaar samenhangen. Een verkeersbord met 30 kilometer per uur heeft minder effect wanneer een brede, rechte weg automobilisten gevoelsmatig uitnodigt om harder te rijden. Helmond wil daarom op verschillende plaatsen niet alleen de maximumsnelheid verlagen, maar de inrichting daar ook op aanpassen.

Een van de meest zichtbare veranderingen is de verdere uitbreiding van 30-kilometergebieden. In delen van Helmond-Noord worden de laatste ontbrekende gebieden aangepakt. Ook Dierdonk moet volledig als 30-kilometerzone worden ingericht.

Daarbij gaat het om meer dan het plaatsen van nieuwe verkeersborden. Snelheidsremmende maatregelen, versmallingen en veranderingen in de bestrating kunnen ervoor zorgen dat automobilisten daadwerkelijk langzamer gaan rijden.

Ook grotere wegen komen in beeld. De Hoofdstraat wordt aangepast tot een gebiedsontsluitingsweg waar maximaal 30 kilometer per uur geldt. Voor een eerste pakket maatregelen is 280.000 euro beschikbaar gesteld. De uitvoering staat voor 2026 gepland.

De gemeente kiest daar bewust voor een tussentijdse aanpassing. Groot onderhoud aan de Hoofdstraat staat de komende jaren niet gepland, terwijl de verkeersveiligheid volgens de huidige plannen niet zolang kan wachten.

De Hoofdstraat is niet de enige doorgaande weg waarvoor 30 kilometer per uur wordt overwogen. Ook de Burgemeester van Houtlaan en de Weg door de Rijpel staan in het mobiliteitsprogramma als wegen die uiteindelijk naar een zogenoemde GOW30-inrichting kunnen worden omgebouwd.

Bij deze projecten is er echter een belangrijk verschil. In het gemeentelijke uitvoeringsprogramma is voor deze aanpassingen nog geen volledige financiële dekking geregeld.

Daarmee bestaat een deel van de Helmondse verkeersveiligheidsaanpak uit projecten die daadwerkelijk worden uitgevoerd, terwijl andere maatregelen nog afhankelijk zijn van onderzoek, planning en beschikbaar geld.

Op de Kasteel-Traverse is die verandering inmiddels duidelijk zichtbaar. De belangrijke verkeersader door het centrum wordt in 2026 en 2027 in verschillende fases gerenoveerd.

Daarbij wordt niet alleen het asfalt vervangen. Ook verschillende kruispunten worden opnieuw ingericht. Oversteekplaatsen voor fietsers en voetgangers moeten duidelijker en veiliger worden en de verbinding tussen het noordelijke en zuidelijke deel van de stad wordt aangepakt.

Onder meer de situaties rond de Zuid Koninginnewal, Smalstraat en Churchilllaan veranderen. Daarnaast wordt gewerkt aan de aansluiting richting de Burgemeester van Houtlaan.

De werkzaamheden lopen naar verwachting door tot de zomer van 2027.

Opvallend in de nieuwe aanpak is dat verkeersveiligheid niet uitsluitend vanuit de automobilist wordt bekeken. Vooral fietsers en voetgangers krijgen nadrukkelijk aandacht.

De gemeente wil onveilige oversteekplaatsen onderzoeken en knelpunten op schoolroutes in kaart brengen. Ook moeten schoolzones uiteindelijk beter en vooral herkenbaarder worden ingericht.

Daarmee verschuift de aanpak van reageren op locaties waar al ongelukken zijn gebeurd naar het vooraf herkennen van risico's. Niet alleen het aantal ongevallen telt daarbij mee. Ook snelheid, inrichting van wegen, kwetsbare verkeersdeelnemers en locaties waar verschillende verkeersstromen elkaar kruisen worden meegenomen.

Dat de inrichting van wegen niet het hele probleem kan oplossen, blijkt uit recent landelijk onderzoek onder 1.054 Nederlanders. Driekwart van de deelnemers heeft tijdens het autorijden weleens te maken gehad met geïrriteerd of agressief gedrag van een andere weggebruiker.

Meer dan de helft erkent zelf ook weleens uit frustratie te hebben gereageerd. Dat kan variëren van claxonneren en gebaren tot ander geïrriteerd gedrag.

Zorgwekkender is dat 18 procent aangeeft door boosheid of frustratie weleens bewust meer risico te hebben genomen tijdens het rijden. Bijna zeven op de tien deelnemers hebben dergelijk risicovol gedrag bij een ander gezien.

Vooral bij verkeersdrukte lopen de irritaties op. Bijna de helft zegt sneller geïrriteerd te raken als het druk is op de weg.

Voor Helmond bestaan geen afzonderlijke percentages over verkeersagressie. Er kan daarom niet worden vastgesteld dat automobilisten in Helmond vaker of minder vaak agressief reageren dan elders in Nederland.

Daarmee komen in Helmond twee kanten van verkeersveiligheid samen. Enerzijds kan de gemeente wegen zo ontwerpen dat hoge snelheden worden ontmoedigd en fietsers en voetgangers beter worden beschermd. Anderzijds blijft het gedrag van de verkeersdeelnemer bepalend.

Een verkeersdrempel kan snelheid verminderen, maar voorkomt geen boos gebaar. Een smallere rijbaan kan automobilisten afremmen, maar voorkomt niet dat iemand dicht op zijn voorganger gaat rijden. Andersom kan voorzichtig rijgedrag de risico's van een onduidelijk of onveilig ingericht kruispunt niet volledig wegnemen.

Helmond probeert daarom beide kanten tegelijkertijd aan te pakken: infrastructuur, snelheid, educatie, gedrag en handhaving.

De doelstelling van Helmond gaat verder dan alleen het terugdringen van het huidige aantal ongelukken. Op langere termijn wil de gemeente toe naar nul dodelijke verkeersslachtoffers.

De maatregelen van de komende jaren moeten daar stap voor stap aan bijdragen. De uitbreiding van 30-kilometerzones, het opnieuw inrichten van doorgaande wegen, veiligere fietsvoorzieningen en aangepaste oversteekplaatsen vormen daarvan het meest zichtbare gedeelte.

Of die ingrepen daadwerkelijk leiden tot minder ongevallen, zal pas na verloop van tijd duidelijk worden. Juist omdat Helmond op meerdere plekken tegelijk maatregelen neemt, wordt het interessant om de ongevalscijfers de komende jaren naast de aangepakte wegen te leggen.

Want uiteindelijk wordt de verkeersveiligheidsaanpak niet bepaald door het aantal nieuwe verkeersborden of aangepaste straten, maar door de vraag of er daadwerkelijk minder mensen gewond raken in het Helmondse verkeer.