Vrijwilligers verdwijnen achter bar popzaal De Cacaofabriek: werk wordt voortaan betaald

HELMOND – Achter de bar van de popzaal van De Cacaofabriek staan sinds deze week geen vrijwilligers meer. De Helmondse cultuurinstelling heeft besloten om het schenken en verkopen van drank tijdens concerten voortaan door betaalde medewerkers te laten doen. Voor de zeven vrijwilligers die dit werk tot voor kort uitvoerden, betekende dat een keuze: overstappen naar een betaalde functie of elders binnen De Cacaofabriek actief blijven als vrijwilliger.

De verandering is dinsdag 1 september ingegaan en valt samen met het begin van het nieuwe culturele seizoen. Voor het overgrote deel van de vrijwilligersorganisatie verandert niets. De Cacaofabriek werkt met ruim honderd vrijwilligers, die onder meer worden ingezet bij filmvoorstellingen, exposities, publieksontvangst en ondersteunende werkzaamheden.

Alleen de groep die achter de bar van de popzaal werkte, krijgt met de nieuwe werkwijze te maken. Met de betrokken vrijwilligers zijn vooraf afzonderlijke gesprekken gevoerd over hun toekomst binnen de organisatie.

De Cacaofabriek wil met de aanpassing een duidelijker onderscheid maken tussen vrijwilligerswerk voor de culturele activiteiten en werkzaamheden die onderdeel zijn van de horeca-exploitatie.

Volgens directeur-bestuurder Michel van den Berg past het niet meer bij de manier waarop de organisatie wil werken om reguliere horecafuncties structureel door onbetaalde krachten te laten uitvoeren. Wie dezelfde werkzaamheden verricht als een gebruikelijke horecamedewerker, moet daar volgens die lijn ook voor worden betaald.

Daarmee sluit de stap aan bij een ontwikkeling die al langer binnen de Nederlandse cultuursector speelt. De Fair Practice Code gaat uit van eerlijke betaling voor professioneel werk en vraagt culturele organisaties expliciet te kijken naar de verhouding tussen betaalde medewerkers, freelancers, stagiairs en vrijwilligers. Een vrijwilligersfunctie moet daarbij duidelijk als zodanig zijn afgebakend.

Die discussie is voor Helmond niet vrijblijvend. Professionele culturele instellingen die gebruik willen maken van de gemeentelijke regeling voor meerjarige cultuursubsidies moeten in hun aanvraag onder meer uitleggen hoe zij omgaan met de Governance Code Cultuur, de Fair Practice Code en de Code Diversiteit & Inclusie.

Dat betekent niet dat iedere activiteit binnen een culturele instelling automatisch betaald werk moet worden. Vrijwilligers blijven juist een belangrijke rol houden. De scheidslijn wordt vooral relevant wanneer werkzaamheden sterk lijken op reguliere banen of onderdeel zijn van activiteiten waarmee inkomsten worden gegenereerd.

Bij De Cacaofabriek wordt die grens nu bij de bar van de concertzaal getrokken.

Dat betekent niet dat De Cacaofabriek afscheid neemt van vrijwilligers in de popzaal. Zij kunnen nog steeds worden ingezet bij bijvoorbeeld de toegangscontrole en technische of facilitaire werkzaamheden. Daarnaast zijn er vrijwilligers actief bij film, exposities en de receptie.

De organisatie zegt rekening te houden met het feit dat vrijwilligers verschillende redenen hebben om zich voor de culturele instelling in te zetten. Een betaald dienstverband is niet voor iedereen aantrekkelijk. Sommige mensen kiezen juist bewust voor vrijwilligerswerk vanwege het sociale contact, hun betrokkenheid bij cultuur of omdat zij slechts af en toe willen meehelpen.

Hoeveel van de zeven voormalige barvrijwilligers uiteindelijk voor een betaalde functie hebben gekozen, is niet bekendgemaakt.

De verandering heeft betrekking op een belangrijk onderdeel van De Cacaofabriek. De concertzaal aan de Cacaokade kan bij een staande voorstelling maximaal ongeveer 550 bezoekers ontvangen en beschikt over een centrale bar. Naast concerten wordt de ruimte ook gebruikt voor andere bijeenkomsten en evenementen.

Voor bezoekers moet de wijziging nauwelijks zichtbaar zijn. De bedoeling is dat de werkwijze achter de bar en de service tijdens concertavonden op hetzelfde niveau blijven.

Opvallend is dat de eigen vrijwilligerspagina van De Cacaofabriek nog niet volledig lijkt te zijn aangepast aan het nieuwe beleid. Daar wordt vrijwilligerswerk achter de bar van de popzaal op dit moment nog beschreven als een van de mogelijke werkzaamheden. Op dezelfde pagina staan ook de andere vrijwilligersfuncties in de popzaal, expo, filmzalen en bij de receptie vermeld.

Nu de nieuwe werkwijze sinds 1 september geldt, ligt het voor de hand dat die informatie wordt aangepast.