Landelijk vuurwerkverbod blijkt niet absoluut: in Helmond kan met speciale ontheffing toch vuurwerk de lucht in

HELMOND – De eerste jaarwisseling met een landelijk vuurwerkverbod betekent niet automatisch dat boven Helmond helemaal geen consumentenvuurwerk meer te zien zal zijn. Particulieren mogen het niet meer kopen, bezitten of afsteken, maar de nieuwe wet bevat tegelijkertijd een beperkte uitzonderingsregeling. Lokale verenigingen en stichtingen kunnen toestemming krijgen om tijdens oud en nieuw onder strenge voorwaarden toch vuurwerk af te steken.

Sinds 1 augustus geldt in Nederland de Wet veilige jaarwisseling. Daarmee is voor consumenten het bezit, de verkoop en het afsteken van het meeste consumentenvuurwerk verboden. Alleen het lichte F1-vuurwerk, waaronder sterretjes en knalerwten, valt buiten dat verbod. De jaarwisseling van 2026 op 2027 wordt daarmee de eerste waarop de nieuwe regels volledig gelden.

Toch heeft de wetgever bewust een opening gelaten. Burgemeesters mogen een ontheffing geven aan een plaatselijke vereniging of stichting met aantoonbare binding met de gemeente. Zo'n organisatie mag dan tijdens de jaarwisseling een beperkte hoeveelheid aangewezen vuurwerk uit categorie F2 afsteken. Dat maakt de landelijke regeling geen absoluut vuurwerkverbod, maar een verbod voor individuele consumenten met een zeer beperkte mogelijkheid voor georganiseerd vuurwerk.

Dat verschil is belangrijk voor inwoners die nog vuurwerk van eerdere jaren thuis hebben liggen. Een eventuele ontheffing voor bijvoorbeeld een buurtvereniging maakt het bezit van vuurwerk door individuele Helmonders niet opnieuw legaal.

Wie nog vuurwerk bezit dat sinds 1 augustus verboden is, valt gewoon onder het landelijke verbod. Daarom loopt momenteel een landelijke inleveractie. Vuurwerk kan tijdens de aangewezen inzameldagen gratis en anoniem worden afgegeven. Ook vuurwerk waarvan het bezit al vóór het nieuwe verbod illegaal was, wordt tijdens deze actie ingenomen.

Een vereniging met een ontheffing komt juridisch in een heel andere positie terecht. Voor zo'n ontheffing geldt onder meer een maximum van 200 kilo verpakt, aangewezen F2-vuurwerk. Op de afsteeklocatie moet bovendien kunnen worden aangetoond welk vuurwerk aanwezig is. De ontheffing en de bijbehorende factuur moeten beschikbaar zijn voor controle.

Helmond heeft besloten de wettelijke mogelijkheid niet bij voorbaat uit te sluiten. De gemeente benadrukt wel dat voor de komende jaarwisseling zeer voorzichtig met aanvragen wordt omgegaan.

Lokale verenigingen en stichtingen met een concreet plan kunnen zich tot vrijdag 18 september om 12.00 uur melden voor een verkennend gesprek. Die gesprekken worden tussen 21 en 25 september gehouden. Pas daarna kan duidelijk worden of een initiatief voldoende kansrijk is om daadwerkelijk een formele aanvraag in te dienen. Die volledige aanvraag moet uiterlijk 30 september binnen zijn.

Daarmee is dus allerminst gezegd dat er tijdens oud en nieuw daadwerkelijk een vuurwerkshow door een vereniging komt. Iedere locatie en ieder plan wordt afzonderlijk beoordeeld. Politie, brandweer en andere betrokken instanties worden daarbij betrokken.

De landelijke regels maken duidelijk waarom een ontheffing veel verder gaat dan toestemming om gezamenlijk wat vuurwerk af te steken.

Afhankelijk van het soort vuurwerk moet tussen de afsteekplaats en het publiek een afstand van minimaal 15, 40 of 60 meter worden aangehouden. Het terrein moet bereikbaar zijn voor hulpdiensten en er moet voldoende ruimte zijn rondom de afsteekplaats. Ook mogen binnen de veiligheidszone onder meer geen zeer kwetsbare locaties, bedrijfsmatig gehouden dieren en bepaalde brandbare objecten aanwezig zijn.

Een organisatie moet daarnaast één of twee supervisors aanwijzen en mag maximaal acht personen als ontbrander inzetten. Tijdens het afsteken wordt het terrein voor anderen afgesloten en moeten onder meer blusmiddelen aanwezig zijn. Het is daardoor eerder een gereguleerd evenement dan het traditionele afsteken van vuurwerk door bewoners voor hun eigen woning.

Ook de indruk dat via een ontheffing al het vroegere consumentenvuurwerk weer gebruikt zou kunnen worden, klopt niet. De uitzondering is beperkt tot aangewezen vuurwerk uit categorie F2. Vuurwerk dat al vóór het landelijke verbod niet als toegestaan consumentenvuurwerk gold, wordt door de nieuwe regeling niet ineens legaal.

Daarmee blijven bijvoorbeeld de zwaardere categorieën buiten de gemeentelijke uitzonderingsregeling. Professionele vuurwerkshows vallen weer onder een afzonderlijk stelsel van vergunningen en deskundigheidseisen.

De vuurwerkinleveractie en de mogelijkheid om in Helmond een ontheffing aan te vragen zijn daarmee geen tegenstrijdige maatregelen. Ze richten zich op twee verschillende situaties.

De inleveractie is bedoeld om verboden vuurwerk uit handen en woningen van individuele consumenten te krijgen. De ontheffingsregeling biedt tegelijkertijd een mogelijkheid om op een beperkt aantal plaatsen georganiseerd en controleerbaar vuurwerk toe te staan.

Dat is precies de constructie waarvoor bij de invoering van het landelijke verbod is gekozen: geen particulier vuurwerk meer in iedere straat, maar gemeenten houden enige ruimte voor lokale, georganiseerde initiatieven.

Tegelijkertijd wordt in Helmond gewerkt aan een gezamenlijke viering van de jaarwisseling zonder afhankelijk te zijn van een vuurwerkontheffing. Op de gemeentelijke evenementenkalender staat inmiddels Helmond Countdown (Oud & Nieuw) voor 31 december en 1 januari in het Havengebied. Een vermelding op die kalender betekent overigens nog niet automatisch dat alle benodigde vergunningen zijn verleend.

Eerder werd voor de nieuwe jaarwisseling al ingezet op licht- en lasereffecten als alternatief voor traditioneel vuurwerk. Daarmee kan uiteindelijk een opvallende situatie ontstaan: een centrale viering zonder consumentenvuurwerk, terwijl elders in de stad in theorie toch een vereniging met een afzonderlijke ontheffing vuurwerk zou mogen afsteken.

Helmond kiest daarmee voor een andere koers dan gemeenten die inmiddels hebben besloten voor de komende jaarwisseling helemaal geen gebruik te maken van de wettelijke uitzonderingsmogelijkheid. De komende weken moet blijken of in Helmond daadwerkelijk verenigingen of stichtingen met een uitvoerbaar vuurwerkplan naar voren komen.