Vol stroomnet zet Helmondse woningbouw onder druk: bijna 1.500 woningen op wachtlijst

HELMOND – De druk op het elektriciteitsnet begint steeds nadrukkelijker gevolgen te krijgen voor de woningbouw in Helmond. Van 1.964 nieuwbouwwoningen die via een speciale overgangsregeling zijn aangemeld, is voor 474 woningen voldoende capaciteit beschikbaar. De overige 1.490 woningen kunnen voorlopig niet rekenen op de benodigde transportcapaciteit en komen op een wachtlijst terecht. Daarmee heeft ruim driekwart van deze woningen nog geen zekerheid over een aansluiting op het elektriciteitsnet.

Voor Helmond komt die ontwikkeling op een bijzonder ongelukkig moment. De stad staat aan het begin van een grote groeispurt. Tot 2040 moet de woningvoorraad met ongeveer 15.000 woningen worden uitgebreid. Alleen al in en rond het centrum en het intercitystation zijn op termijn duizenden nieuwe woningen voorzien.

Juist die groei vraagt veel van het elektriciteitsnet. Nieuwe woningen worden vrijwel zonder aardgas gebouwd en zijn voor verwarming, koken en steeds vaker ook vervoer volledig afhankelijk van elektriciteit. Tegelijkertijd neemt de stroomvraag van bedrijven, scholen en andere voorzieningen toe.

Voor 474 van de 1.964 aangemelde Helmondse woningen kan op dit moment capaciteit worden toegekend. Dat komt neer op ongeveer 24 procent. Voor 1.490 woningen, bijna 76 procent, bestaat die zekerheid niet.

Dat betekent niet dat al deze woningen worden geschrapt of dat de bouw ervan onmiddellijk moet stoppen. De beschikbaarheid van stroom is slechts één onderdeel van een woningbouwproject. Procedures, vergunningen en bouwwerkzaamheden kunnen in bepaalde gevallen verdergaan.

Het risico ontstaat vooral wanneer een project richting oplevering gaat en de benodigde aansluiting nog niet beschikbaar is. Een appartementencomplex kan immers bouwkundig gereed zijn, maar zonder voldoende elektriciteitscapaciteit niet normaal in gebruik worden genomen.

Daarmee is het volle stroomnet een nieuwe onzekerheid geworden naast grondprijzen, vergunningen, personeel en bouwkosten.

In delen van Helmond is de situatie inmiddels ernstiger dan alleen een lange wachtlijst. Helmond-Zuid behoort tot negen gebieden in Noord-Brabant waarvoor een speciale crisisaanpak voor het elektriciteitsnet is gestart.

Daar is het netwerk zo zwaar belast dat extra maatregelen nodig zijn om verdere overbelasting te voorkomen. Het gaat daarbij niet alleen om ruimte voor nieuwe aansluitingen. Ook de betrouwbaarheid en veiligheid van het bestaande netwerk spelen een rol.

Helmond-Zuid was eerder al een van de gebieden waar daadwerkelijk overbelasting op het net was vastgesteld. Sinds juli komt daar ook geen extra ruimte meer beschikbaar uit de capaciteit die voorheen voor nieuwe kleinverbruikers, waaronder woningen, werd gereserveerd.

Ook in Helmond-Oost zijn problemen vastgesteld. Daar startte in augustus een nieuw onderzoek naar congestie bij de afname van elektriciteit. Enexis verwacht in het onderzochte netdeel structurele problemen tot en met 2032. Voor dat gebied is uitbreiding van het elektriciteitsnet nodig. 

Het tekort aan capaciteit heeft inmiddels ook gevolgen voor de manier waarop Helmond toekomstige woningbouwprojecten behandelt.

Vanaf 1 oktober kunnen woningbouw- en onderwijsprojecten eerder voor transportcapaciteit worden aangemeld. Omdat het moment van aanvragen een rol speelt, heeft Helmond hiervoor een gemeentelijke volgordelijst opgesteld.

Bij het bepalen van die volgorde wordt onder meer gekeken naar het moment waarop de bouw begint, hoe ver een project is voorbereid, het maatschappelijke belang en de geplande oplevering.

Dat geeft ontwikkelaars echter geen garantie. Ook een hoge plaats op de Helmondse lijst betekent nog niet automatisch dat er daadwerkelijk stroomcapaciteit beschikbaar komt. De uiteindelijke beslissing ligt bij de netbeheerder. 

Voor Helmond zijn de gevolgen potentieel groot. De gemeente wil richting 2040 ongeveer 15.000 woningen toevoegen. Daarbij ligt een belangrijk deel van de groei binnen de bestaande stad. Rond het centrum en het station moet de woningdichtheid sterk toenemen, met veel appartementen en andere stedelijke woonvormen. 

Naast woningbouw zijn er nieuwe scholen, bedrijfsgebouwen en maatschappelijke voorzieningen nodig. Al deze ontwikkelingen doen een beroep op dezelfde beperkte elektriciteitscapaciteit.

De gemeente hield bij haar projecten voor 2026 al rekening met deze situatie. Ook woningbouwprojecten die bestuurlijk prioriteit hebben gekregen, kunnen volgens de gemeente last krijgen van het overbelaste stroomnet. 

Dat maakt de elektriciteitsvoorziening steeds meer bepalend voor het tempo waarin Helmond kan groeien.

Een structurele oplossing bestaat uit uitbreiding en verzwaring van het elektriciteitsnet. Dat vraagt nieuwe stations, zwaardere kabels en uitbreiding van bestaande installaties. Zulke werkzaamheden kosten echter jaren.

Daarom wordt tegelijkertijd gezocht naar manieren om het bestaande netwerk slimmer te gebruiken. Woningen kunnen bijvoorbeeld zo worden ontworpen dat grote stroomverbruikers niet allemaal tegelijkertijd worden ingeschakeld. Ook batterijen, slim aangestuurde laadpalen en afspraken over flexibel stroomgebruik kunnen pieken verminderen.

Voor sommige delen van Helmond zal dat echter niet voldoende zijn. Daar blijft daadwerkelijke uitbreiding van het elektriciteitsnet noodzakelijk.

De conclusie dat er in Helmond geen nieuwe woningen meer gebouwd kunnen worden, gaat te ver. Projecten met voldoende capaciteit kunnen doorgaan en ook projecten op de wachtlijst zijn niet automatisch van de baan.

Maar de nieuwste cijfers maken wel duidelijk hoe groot het probleem inmiddels is. Van bijna tweeduizend concrete woningen die al ver genoeg waren voorbereid om voor de overgangsregeling te worden aangemeld, hebben er bijna vijftienhonderd nog geen zekerheid over voldoende stroomcapaciteit. De verhouding van 474 woningen mét capaciteit tegenover 1.490 woningen op de wachtlijst wordt ook gemeld in de recente inventarisatie van de overgangsregeling. Drimble

Daarachter ligt bovendien een veel grotere woningbouwopgave. Helmond wil de komende vijftien jaar duizenden woningen toevoegen, terwijl delen van het elektriciteitsnet nu al tegen hun grenzen aanlopen.

De komende jaren wordt daardoor niet alleen de beschikbaarheid van bouwgrond of een vergunning bepalend voor de vraag waar in Helmond gebouwd kan worden. De beschikbaarheid van elektriciteit wordt steeds vaker een doorslaggevende voorwaarde.